ترامپ: مذاکرات با حکومت تهران «بسیار خوب» بوده است؛ آیا دو طرف به توافق موقت نزدیک شدهاند؟
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، اعلام کرد که مذاکرات اخیر با حکومت تهران «بسیار خوب» پیش رفته و طی ۲۴ ساعت گذشته پیشرفت قابل توجهی در گفتوگوها حاصل شده است؛ اظهاراتی که نشانهای تازه از تلاش دو طرف برای مهار بحران و حرکت به سمت یک توافق موقت در بحبوحه جنگ و تنشهای منطقهای تلقی میشود.
ترامپ با ارزیابی مثبت از روند مذاکرات گفت حکومت تهران «تمایل جدی» برای رسیدن به توافق نشان داده و دو طرف در حال بررسی چارچوبی هستند که بتواند زمینه پایان جنگ و آغاز مذاکرات جامعتر را فراهم کند.
انتقال اورانیوم؛ محور اصلی مذاکرات
یکی از مهمترین بخشهای سخنان ترامپ، اشاره مستقیم به موضوع انتقال اورانیوم غنیشده حکومت تهران بود؛ مسئلهای که اکنون به یکی از اصلیترین محورهای مذاکرات تبدیل شده است.
ترامپ تاکید کرد ایالات متحده انتظار دارد ذخایر اورانیوم غنیشده ایران به آمریکا یا یک کشور ثالث منتقل شود؛ اقدامی که به گفته او بخشی از تضمینهای ضروری برای جلوگیری از دستیابی حکومت تهران به سلاح هستهای محسوب میشود.
او این اقدام را «گامی بزرگ به سمت صلح» توصیف کرد و گفت واشینگتن معتقد است بدون محدودسازی عملی ذخایر اورانیوم، هیچ توافق پایداری امکانپذیر نخواهد بود.
این موضع نشان میدهد آمریکا دیگر تنها بر توقف غنیسازی تمرکز ندارد، بلکه بهدنبال کاهش توانمندی هستهای حکومت تهران در سطح زیرساختی و عملیاتی است.
مذاکرات غیرمستقیم برای پایان جنگ
اظهارات ترامپ در شرایطی مطرح میشود که مذاکرات غیرمستقیم میان واشینگتن و حکومت تهران با میانجیگری پاکستان و چند کشور دیگر ادامه دارد.
بر اساس گزارشها، دو طرف در حال مذاکره بر سر یک یادداشت تفاهم یکصفحهای هستند که هدف آن توقف بحران در تنگه هرمز، کاهش تنشهای نظامی و آغاز یک دوره ۳۰ روزه برای مذاکرات گستردهتر درباره پرونده هستهای و مسائل امنیتی منطقه است.
تحلیلگران میگویند این تفاهم موقت، بیش از آنکه یک توافق نهایی باشد، تلاشی برای جلوگیری از گسترش جنگ و مهار بحران اقتصادی و انرژی ناشی از درگیریهای اخیر است.
با وجود خوشبینی ترامپ، حکومت تهران هنوز بهطور رسمی این ادعاها را تایید نکرده است. برخی منابع نزدیک به جمهوری اسلامی نیز پیشنهادهای مطرحشده از سوی آمریکا را «لیست آرزوهای واشینگتن» توصیف کردهاند؛ عبارتی که نشان میدهد اختلافات جدی همچنان پابرجاست.
بهویژه موضوع انتقال اورانیوم غنیشده، میتواند یکی از حساسترین نقاط اختلاف میان دو طرف باشد؛ زیرا حکومت تهران همواره ذخایر هستهای خود را بخشی از «قدرت بازدارندگی» و اهرم چانهزنی سیاسی تلقی کرده است.
از سوی دیگر، آمریکا و متحدانش معتقدند بدون انتقال یا نابودی این ذخایر، امکان بازگشت سریع حکومت تهران به فعالیتهای حساس هستهای همچنان وجود خواهد داشت.
اظهارات ترامپ را میتوان نشانهای از افزایش تحرکات دیپلماتیک برای رسیدن به یک توافق محدود اما فوری دانست؛ توافقی که هدف اصلی آن کاهش تنشهای نظامی، بازگشایی نسبی مسیرهای دریایی و جلوگیری از گسترش بحران اقتصادی جهانی است.
جنگ اخیر و اختلال در تنگه هرمز، بازار جهانی انرژی را با شوک روبهرو کرده و فشارهای اقتصادی سنگینی بر حکومت تهران نیز وارد آورده است. در چنین شرایطی، هر دو طرف ممکن است به این نتیجه رسیده باشند که ادامه درگیری، هزینههای بیشتری نسبت به یک توافق موقت خواهد داشت.
با این حال، بیاعتمادی عمیق میان واشینگتن و حکومت تهران، اختلاف بر سر برنامه هستهای و آینده تحریمها، همچنان موانع اصلی در مسیر هرگونه توافق پایدار به شمار میروند.
اکنون نگاهها به پاسخ رسمی حکومت تهران و جزئیات احتمالی تفاهم پیشنهادی دوخته شده است؛ تفاهمی که میتواند یا آغاز مسیر کاهش تنش باشد، یا تنها وقفهای کوتاه در بحرانی که همچنان سایه خود را بر منطقه حفظ کرده است.
