۱۶ سال حبس بدون مرخصی؛ پرونده جابر آلبوشوکه و بازخوانی الگوی برخورد امنیتی با فعالیتهای فرهنگی
بر اساس گزارشهای حقوقبشری، جابر آلبوشوکه، از بازداشتشدگان اسفند ۱۳۸۹ و عضو گروه فرهنگی «الحوار» در شهرستان رامشیر، پس از گذشت حدود ۱۶ سال همچنان بدون حتی یک روز مرخصی در زندان بهسر میبرد؛ وضعیتی که بار دیگر توجهها را به نحوه برخورد با فعالیتهای فرهنگی و مدنی جلب کرده است.
گروه «الحوار» فعالیتهایی مانند آموزش رایگان به دانشآموزان کمبضاعت و برگزاری نشستهای فرهنگی و ادبی به زبان عربی داشت، اما همین فعالیتها از سوی نهادهای امنیتی بهعنوان «اقدام علیه امنیت ملی» و «محاربه» تفسیر شد. این نوع صورتبندی، نشاندهنده روندی است که در آن فعالیتهای فرهنگی و هویتی در برخی مناطق بهراحتی در چارچوب تهدیدات امنیتی تعریف میشوند.
این پرونده در سالهای گذشته پیامدهای سنگینی داشته است. اعدام برخی از اعضای این گروه از جمله هادی راشدی و هاشم شعبانی در سال ۱۳۹۲، و تبدیل حکم اعدام جابر آلبوشوکه و محمدعلی عمورینژاد به حبس ابد، نشاندهنده شدت برخورد قضایی در این پرونده است. با این حال، ادامه حبس طولانیمدت بدون مرخصی، خود به یکی از ابعاد قابل توجه این پرونده تبدیل شده و پرسشهایی درباره حقوق زندانیان و نحوه اجرای قوانین داخلی ایجاد کرده است.
در کنار این موارد، گزارشها از شرایط بازداشت اولیه جابر آلبوشوکه، تصویر نگرانکنندهای ارائه میدهد. گفته میشود او ماهها در بازداشتگاه اطلاعات اهواز تحت فشارهای شدید جسمی و روانی قرار داشته، بهگونهای که آسیبهای جدی جسمی متحمل شده و از تماس با خانواده محروم بوده است. خانواده او نیز در این مدت از وضعیت و حتی زنده بودنش بیاطلاع مانده بودند. چنین روایتهایی—در صورت تأیید—نشاندهنده نقش تعیینکننده مرحله بازداشت در شکلگیری پروندههای امنیتی است.
پرونده جابر آلبوشوکه را میتوان نمونهای از یک الگوی گستردهتر دانست؛ الگویی که در آن، فعالیتهای فرهنگی بهویژه در حوزه زبان و هویت محلی، در برخی موارد با اتهامات امنیتی مواجه میشوند. این رویکرد، علاوه بر پیامدهای فردی برای فعالان، میتواند بر فضای کلی فعالیتهای فرهنگی نیز تأثیر گذاشته و سطح مشارکت اجتماعی را محدود کند.
تداوم حبس بدون مرخصی پس از سالها، در کنار ابهامات موجود درباره روند بازداشت و دادرسی، این پرونده را به یکی از نمونههای برجسته در بحث حقوق زندانیان و نحوه برخورد با فعالیتهای مدنی تبدیل کرده است؛ موضوعی که همچنان در کانون توجه نهادهای حقوقبشری قرار دارد.
