چرا حزبالله به اهرم اصلی نفوذ حکومت تهران در جنگ و مذاکره تبدیل شده است؟
تحولات اخیر در خاورمیانه، بهویژه همزمانی جنگ و مذاکرات میان ایالات متحده آمریکا و حکومت تهران، بار دیگر نقش محوری حزبالله را در معادلات منطقهای برجسته کرده است. این گروه نهتنها در میدان جنگ، بلکه در میز مذاکره نیز به یکی از مهمترین ابزارهای فشار و چانهزنی تهران تبدیل شده است.
تنها ۴۸ ساعت پس از آغاز حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به جغرافیای ایران، حزبالله با شلیک گسترده راکت، موشک و پهپاد به سمت اسرائیل، جبههای جدید گشود. این واکنش سریع نشان داد که حزبالله، برخلاف سایر گروههای همسو، از آمادگی عملیاتی بالا و توانایی تأثیرگذاری فوری بر میدان نبرد برخوردار است.
در واقع، این گروه نقش «بازوی واکنش سریع» تهران را ایفا میکند؛ نیرویی که میتواند بدون ورود مستقیم حکومت تهران به جنگ، فشار نظامی را به دشمنان منتقل کند.
یکی از مهمترین دلایل اهمیت حزبالله، موقعیت آن در مرزهای اسرائیل است. برخلاف گروههای دیگر در عراق یا یمن، این نزدیکی جغرافیایی به حزبالله امکان میدهد تا تهدیدی مستقیم و فوری برای اسرائیل ایجاد کند.
این ویژگی، حزبالله را به «خط مقدم» استراتژی بازدارندگی حکومت تهران تبدیل کرده است؛ نیرویی که میتواند در صورت تشدید تنشها، هزینههای سنگینی به طرف مقابل تحمیل کند.
حزبالله، هسته مرکزی شبکهای است که بهعنوان «محور مقاومت» شناخته میشود؛ مجموعهای از گروههای همسو با حکومت تهران در منطقه، از جمله نیروهای فعال در عراق و یمن. این شبکه طی دههها شکل گرفته و به تهران امکان داده است که نفوذ خود را فراتر از مرزهای جغرافیای ایران گسترش دهد.
در این میان، حزبالله نهتنها از نظر نظامی، بلکه از نظر سازمانی و سیاسی نیز پیشرفتهتر از سایر گروههاست و به همین دلیل، نقش رهبری غیررسمی این محور را بر عهده دارد.
نقش حزبالله تنها به میدان جنگ محدود نمیشود. در مذاکرات اخیر میان تهران و واشینگتن، یکی از خواستههای اصلی حکومت تهران، توقف حملات اسرائیل به این گروه بوده است.
این موضوع نشان میدهد که حزبالله به یک «کارت مذاکره» تبدیل شده است؛ به این معنا که هرگونه توافق صلح یا آتشبس، بدون در نظر گرفتن وضعیت این گروه، از نظر تهران ناقص تلقی میشود.
اختلاف بر سر اینکه آیا آتشبس شامل لبنان میشود یا نه، حتی موجب تضعیف یک توافق موقت شد و نشان داد که پرونده حزبالله تا چه حد در روند مذاکرات تعیینکننده است.
کارشناسان معتقدند که حکومت تهران حزبالله را نوعی «بیمه امنیتی» در برابر حملات اسرائیل میداند. در صورت حمله مستقیم به جغرافیای ایران، این گروه میتواند بهسرعت جبههای فعال علیه اسرائیل ایجاد کند و هزینههای جنگ را افزایش دهد.
این نقش بازدارنده، بهویژه در شرایطی که توان نظامی مستقیم تحت فشار قرار دارد، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
با وجود ضربات سنگین در سالهای اخیر – از جمله کشته شدن رهبران و حملات گسترده نظامی – حزبالله همچنان توانسته است بخشی از ظرفیت عملیاتی خود را حفظ کند. حملات اخیر این گروه بسیاری از تحلیلگران را غافلگیر کرده و نشان داده که هنوز از زرادخانه قابل توجهی برخوردار است.
با این حال، فشارهای داخلی در لبنان، درخواستها برای خلع سلاح و محدود شدن نفوذ آن، چالشهایی جدی برای آینده این گروه ایجاد کرده است.
تحولات منطقهای، از جمله تغییرات در سوریه و کاهش نفوذ برخی متحدان تهران، اهمیت حزبالله را افزایش داده است. در شرایطی که بخشی از شبکه منطقهای تضعیف شده، این گروه به یکی از آخرین ستونهای قدرتمند نفوذ تهران در منطقه تبدیل شده است.
حزبالله را میتوان مهمترین ابزار ترکیبی حکومت تهران در جنگ و مذاکره دانست؛ نیرویی که هم در میدان نبرد نقشآفرین است و هم در میز دیپلماسی. ترکیب موقعیت جغرافیایی، توان نظامی، ساختار سیاسی و پیوند ایدئولوژیک با تهران، این گروه را به اهرمی بیبدیل تبدیل کرده است.
در چنین شرایطی، آینده هرگونه توافق منطقهای، بهویژه میان آمریکا و حکومت تهران، بهطور مستقیم با سرنوشت حزبالله گره خورده است؛ موضوعی که نشان میدهد این گروه همچنان یکی از کلیدهای اصلی در معادلات پیچیده خاورمیانه باقی خواهد ماند.
منبع رادیو فردا
