چرا جنگ فقط جنوب را میسوزاند؟؛ وقتی اهواز، آبادان و خرمشهر بهای تصمیمهای تهران را میپردازند
در هر جنگی، یک پرسش اساسی مطرح میشود: چه کسانی هزینه واقعی جنگ را میپردازند؟ در دور تازه درگیریها، نگاهی به نقشه حملات نشان میدهد که بخش عمدهای از عملیات نظامی، تبادل آتش و پیامدهای آن متوجه جنوب ایران و بهویژه اهواز، آبادان، خرمشهر، چابهار و دیگر مناطق ساحلی شده است. این موضوع این پرسش را در ذهن بسیاری از ساکنان این مناطق ایجاد کرده که چرا بار اصلی جنگ بر دوش مردمی افتاده که خود هیچ نقشی در تصمیمگیریهای کلان نظامی و سیاسی ندارند.
اهواز و شهرهای جنوبی سالهاست که با مشکلاتی مانند گرمای شدید، بحران آب، آلودگی هوا، فرسودگی زیرساختها و کمبود خدمات عمومی دستوپنجه نرم میکنند. اکنون جنگ نیز به این مجموعه بحرانها افزوده شده است. در روزهایی که دمای هوا از ۵۰ درجه سانتیگراد فراتر میرود، قطع مکرر برق نهتنها زندگی روزمره را مختل میکند، بلکه سلامت سالمندان، کودکان، بیماران و همه شهروندان را به خطر میاندازد. در چنین شرایطی، نبود برق برای ساعتهای طولانی تنها یک اختلال خدماتی نیست، بلکه میتواند پیامدهای جدی انسانی داشته باشد.
در سوی دیگر، این پرسش مطرح است که چرا بخش قابل توجهی از فعالیتهای نظامی و استقرار تجهیزات در مناطق جنوبی متمرکز شده است. آنان استدلال میکنند که اگر از این مناطق برای عملیات نظامی استفاده شود، طبیعی است که این مناطق نیز در معرض حملات متقابل قرار گیرند و در نتیجه، مردم محلی بیشترین آسیب را متحمل شوند. این دیدگاه، مسئولیت تصمیمهای راهبردی را متوجه حاکمیت میداند و معتقد است شهروندان نباید هزینه سیاستهای امنیتی و نظامی را بپردازند.
در کنار تهدیدهای ناشی از حملات، اختلال در زیرساختهای حیاتی نیز فشار مضاعفی بر مردم وارد کرده است. قطع برق، اختلال در تأمین آب، توقف فعالیت مراکز درمانی و اقتصادی و کاهش امنیت روانی، زندگی میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار داده است. مردمی که سالهاست سهم بزرگی در تولید نفت و گاز کشور دارند، اکنون با این پرسش روبهرو هستند که چرا امنیت و رفاه آنان در اولویت قرار ندارد.
جنگ، فارغ از اینکه از سوی چه طرفی آغاز یا تشدید شود، بیش از همه غیرنظامیان را قربانی میکند. هنگامی که مناطق مسکونی و زیرساختهای حیاتی در معرض خطر قرار میگیرند، نخستین قربانیان، خانوادههایی هستند که تنها خواستهشان زندگی در امنیت و برخورداری از خدمات اولیه مانند آب و برق است.
در نهایت، هر تصمیمی که به نظامی شدن مناطق پرجمعیت یا افزایش خطر برای غیرنظامیان منجر شود، باید با در نظر گرفتن پیامدهای انسانی آن مورد ارزیابی قرار گیرد. مردم اهواز، آبادان و خرمشهر و بندر عباس بیش از هر چیز به امنیت، زیرساختهای پایدار و امکان زندگی عادی نیاز دارند؛ نه اینکه سرزمینشان به میدان رویارویی قدرتهای نظامی تبدیل شود.
سعیده بندر
