مرگ مشکوک عباس یاوری شهروند عرب اهوازی در بازداشت؛ تداوم الگوی «شکنجه و اعلام خودکشی» در حکومت تهران
گزارشهای حقوق بشری از مرگ مشکوک عباس یاوری، ۳۱ ساله و از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، حکایت دارد؛ مرگی که منابع مستقل آن را نتیجه شکنجههای شدید در بازداشت میدانند.
یاوری، شهروند عرب اهل اهواز و ساکن شیراز، در جریان اعتراضات سراسری ژانویه ۲۰۲۶ در شیراز بازداشت شد. او پس از انتقال به زندان مرکزی عادلآباد، در تاریخ ۶ فروردین ۱۴۰۵ به یک بازداشتگاه امنیتی نامعلوم منتقل شد و تنها سه روز بعد، در ۹ فروردین، خبر مرگش به خانواده اعلام شد. مقامات رسمی علت مرگ را «خودکشی» عنوان کردهاند.
منابع آگاه و گزارشهای منتشرشده از سوی سازمان حقوق بشر ایران و ههنگاو تأکید دارند که عباس یاوری تحت شکنجههای شدید جسمی و روانی قرار داشته است. هدف از این فشارها، بهگفته این منابع، گرفتن اعترافات اجباری در ارتباط با اتهاماتی مانند «قتل نیروهای بسیجی» در جریان اعتراضات بوده است.
این گزارشها حاکی است که مرگ او در نتیجه همین فشارها رخ داده، در حالی که نهادهای امنیتی با اعلام روایت «خودکشی» تلاش کردهاند مسئولیت را از خود سلب کنند. همچنین از فشار بر خانواده برای پذیرش روایت رسمی خبر داده شده است.
الگوی تکراری؛ از بازداشت تا مرگ در سکوت
پرونده عباس یاوری در چارچوب الگویی قرار میگیرد که طی سالهای اخیر بارها در جغرافیای ایران گزارش شده است:
- بازداشت خودسرانه معترضان
- انتقال به بازداشتگاههای غیررسمی
- اعمال شکنجه برای اخذ اعتراف
- مرگ در بازداشت
- اعلام «خودکشی» بهعنوان روایت رسمی
این چرخه، بهگفته ناظران، نهتنها مانع پیگیری قضایی مستقل میشود، بلکه امکان شفافسازی درباره علت واقعی مرگ را نیز از بین میبرد.
انتقال ناگهانی یاوری به بازداشتگاهی نامعلوم و فاصله کوتاه میان این انتقال و اعلام مرگ، پرسشهای جدی درباره شرایط نگهداری، دسترسی به وکیل و ارتباط با خانواده ایجاد کرده است. تاکنون هیچ توضیح شفافی درباره جزئیات پزشکی، کالبدشکافی یا روند تحقیقات داخلی ارائه نشده است.
این رویداد بار دیگر مسئله مسئولیت نهادهای امنیتی و قضایی حکومت تهران در قبال جان بازداشتشدگان را برجسته کرده است. استفاده از شکنجه در بازجویی، فقدان دادرسی عادلانه و نبود شفافیت در اطلاعرسانی، از جمله مواردی است که بارها از سوی نهادهای حقوق بشری مورد انتقاد قرار گرفته است.
سازمانهای حقوق بشری بارها خواستار انجام تحقیقات مستقل و بینالمللی درباره مرگهای مشکوک در بازداشت شدهاند؛ درخواستهایی که هدف آن جلوگیری از تکرار این موارد و پاسخگو کردن عاملان است.
مرگ عباس یاوری تنها یک حادثه فردی تلقی نمیشود، بلکه بخشی از یک الگوی ساختاری در برخورد با بازداشتشدگان است. در شرایطی که ابهامات فراوانی درباره این پرونده وجود دارد، خانواده او و دیگر قربانیان مشابه، همچنان در انتظار روشن شدن حقیقت و تحقق عدالت هستند.
