زندان شیبان اهواز؛ گرمای طاقتفرسا، ازدحام زندانیان و فشار معیشتی در سایه ضعف مدیریت زندانها
گزارش ویژه از وضعیت رفاهی و انسانی زندانیان در زندان شیبان اهواز
گزارشهای رسیده از زندان شیبان اهواز حاکی از آن است که همزمان با آغاز فصل گرما و افزایش شدید دمای هوا در اهواز، مشکلات زندانیان در این زندان افزایش یافته است. ضعف سیستمهای سرمایشی، افزایش شمار زندانیان، کیفیت نامناسب غذای توزیعی، گرانی کالاهای فروشگاه زندان و محدودیت امکانات رفاهی، شرایط نگهداری زندانیان را دشوارتر کرده است.
بر اساس اطلاعات منابع مطلع، شرایط فعلی زندان شیبان اهواز ترکیبی از چند بحران همزمان است؛ بحرانی که از یکسو به شرایط اقلیمی منطقه و گرمای شدید تابستان مرتبط است و از سوی دیگر به کمبود امکانات و ضعف مدیریت در تأمین نیازهای اولیه زندانیان بازمیگردد.
گرمای شدید اهواز؛ نخستین بحران زندانیان شیبان
زندان شیبان اهواز در منطقهای قرار دارد که تابستانهای آن با دمای بسیار بالا و رطوبت شدید همراه است. در چنین شرایطی، وجود سیستم سرمایشی مناسب در بندهای زندان یکی از نیازهای اساسی برای حفظ سلامت زندانیان محسوب میشود.
با این حال، گزارشهای دریافتی نشان میدهد که سیستمهای سرمایشی موجود در بخشهایی از زندان شیبان اهواز فرسوده بوده و توان پاسخگویی به جمعیت فعلی زندان را ندارد.
به گفته منابع مطلع، بسیاری از کولرهای موجود در بندها یا با ظرفیت پایین کار میکنند یا در ساعات طولانی روز قادر به کاهش دمای محیط نیستند. افزایش گرما باعث شده است که خواب، استراحت و فعالیتهای روزمره برای بسیاری از زندانیان دشوار شود.
این شرایط برای زندانیان سالمند، افراد دارای بیماریهای قلبی، تنفسی و بیماریهای مزمن خطرات بیشتری ایجاد میکند؛ زیرا گرمای شدید در محیطهای بسته و کمتهویه میتواند وضعیت جسمی این افراد را وخیمتر کند.
افزایش جمعیت؛ فشار مضاعف بر امکانات محدود
یکی دیگر از مشکلات گزارششده در زندان شیبان اهواز، افزایش جمعیت زندانیان نسبت به ظرفیت امکانات موجود است.
منابع مطلع میگویند افزایش تعداد زندانیان باعث شده ظرفیت بندها، امکانات بهداشتی، سیستم تهویه و خدمات رفاهی با فشار بیشتری روبهرو شود.
تراکم جمعیت در بندها، بهویژه در فصل تابستان، مشکلات ناشی از گرما را افزایش داده و فضای زندگی زندانیان را محدودتر کرده است.
به گفته فعالان حقوق زندانیان، زمانی که تعداد زندانیان افزایش پیدا میکند اما زیرساختهای زندان توسعه نمییابد، نخستین پیامد آن کاهش کیفیت خدماتی مانند تغذیه، بهداشت، درمان و امکانات رفاهی است.
غذای زندان؛ یکی از مهمترین اعتراضهای زندانیان
کیفیت پایین غذای ارائهشده در زندان شیبان اهواز از دیگر مواردی است که زندانیان نسبت به آن اعتراض دارند.
بر اساس گزارشها، بسیاری از زندانیان غذای توزیعشده را از نظر کیفیت و ارزش غذایی مناسب نمیدانند و در صورت داشتن توان مالی، ترجیح میدهند مواد غذایی مورد نیاز خود را از فروشگاه زندان تهیه کرده و خود اقدام به آمادهسازی غذا کنند.
این وضعیت هزینههای بیشتری را به زندانیان و خانوادههای آنان تحمیل میکند؛ زیرا زندانی برای تأمین یک وعده غذایی قابل قبول، ناچار به خرید اقلام اضافی میشود.
فروشگاه زندان؛ افزایش هزینه زندگی پشت دیوارهای شیبان
یکی دیگر از مشکلات مطرحشده درباره زندان شیبان اهواز، قیمت بالای کالاهای عرضهشده در فروشگاه زندان است.
بر اساس گزارشهای دریافتی، برخی کالاهای ضروری در فروشگاه زندان با قیمتهایی بسیار بالاتر از بازار خارج از زندان عرضه میشوند؛ موضوعی که فشار اقتصادی بیشتری بر زندانیان و خانوادههای آنان وارد کرده است.
زندانیانی که برای خرید مواد غذایی، لوازم بهداشتی یا سایر نیازهای روزمره وابسته به فروشگاه زندان هستند، در شرایطی قرار میگیرند که امکان انتخاب دیگری برای تأمین نیازهای خود ندارند.
فشار مضاعف بر خانوادههای زندانیان
مشکلات معیشتی در زندان شیبان اهواز تنها محدود به داخل زندان نیست. بسیاری از خانوادههای زندانیان برای تأمین هزینههای ضروری اعضای خانواده خود در زندان با مشکلات اقتصادی روبهرو هستند.
هزینه خرید مواد غذایی، اقلام بهداشتی و دیگر نیازهای روزمره زندانیان، در شرایط اقتصادی دشوار، فشار بیشتری بر خانوادههایی وارد میکند که معمولاً امکان مالی محدودی دارند.
پرسشهای حقوقی درباره وضعیت زندان شیبان اهواز
بر اساس قوانین داخلی و استانداردهای بینالمللی، محرومیت از آزادی نباید به محرومیت از حقوق اولیه انسانی منجر شود. مسئولان زندانها موظفاند شرایطی فراهم کنند که سلامت، بهداشت، تغذیه و کرامت انسانی زندانیان حفظ شود.
در مورد وضعیت گزارششده در زندان شیبان اهواز، پرسشهایی درباره موارد زیر مطرح است:
- چرا سیستمهای سرمایشی متناسب با شرایط آبوهوایی اهواز تجهیز و نوسازی نشدهاند؟
- دلیل افزایش تراکم جمعیت بدون افزایش امکانات چیست؟
- چرا کیفیت غذای زندانیان با اعتراضهای مکرر روبهرو است؟
- چه نظارتی بر قیمت کالاهای فروشگاه زندان وجود دارد؟
- چه اقدام فوری برای کاهش فشار گرما و مشکلات رفاهی زندانیان انجام شده است؟
استانداردهای حقوق بشری درباره شرایط زندان
بر اساس استانداردهای پذیرفتهشده حقوق بشری، زندانیان باید از شرایط مناسب برای زندگی، دسترسی به آب، غذا، مراقبت پزشکی، تهویه مناسب و امکانات بهداشتی برخوردار باشند.
قواعد سازمان ملل درباره رفتار با زندانیان نیز تأکید میکند که شرایط نگهداری افراد محروم از آزادی نباید موجب رنج اضافی یا رفتار غیرانسانی شود.
گزارشهای منتشرشده درباره زندان شیبان اهواز تصویری از مجموعهای از مشکلات همزمان ارائه میدهد: گرمای شدید تابستان، ضعف سیستم سرمایشی، افزایش جمعیت، مشکلات تغذیهای و فشار اقتصادی ناشی از گرانی کالاهای فروشگاه.
ادامه چنین شرایطی، بهویژه در یکی از گرمترین مناطق ایران، نگرانیهای جدی درباره سلامت جسمی و روانی زندانیان ایجاد کرده است. فعالان حقوق بشر خواستار رسیدگی فوری، بهبود امکانات رفاهی و ایجاد نظارت مستقل بر وضعیت زندان شیبان اهواز هستند.
