خاموشی اینترنت و آلودگی خلیج؛ چگونه بحرانهای حکومت تهران صدای مردم و محیطزیست را همزمان قربانی کرده است؟
در حالی که میلیونها نفر در جغرافیای ایران بیش از سه ماه است با اینترنت ناپایدار، محدودیت شدید ارتباطات و خاموشی گسترده اطلاعاتی روبهرو هستند، همزمان گزارشهای تازه از آلودگی نفتی گسترده در خلیج، نگرانیهای زیستمحیطی و انسانی را افزایش داده است. بسیاری از فعالان حقوق بشر معتقدند قطع ارتباطات و محدودسازی اینترنت نهتنها برای کنترل اعتراضها و خاموش کردن صدای مردم انجام میشود، بلکه مانعی برای انتشار ابعاد واقعی بحرانهای انسانی و زیستمحیطی نیز به شمار میرود.
فعالانی که تلاش میکنند صدای شهروندان داخل جغرافیای ایران را به جهان منتقل کنند، میگویند بخش بزرگی از اطلاعات مربوط به وضعیت مردم، بحرانهای اجتماعی و تخریب محیطزیست تنها از طریق ویدیوهای محدود و گزارشهایی منتشر میشود که با دشواری فراوان از داخل کشور خارج میشوند. به گفته آنان، بسیاری از جوانان که باید بر آموزش، آینده و زندگی عادی تمرکز کنند، اکنون درگیر بحران اقتصادی، فضای امنیتی و نگرانی از آیندهای نامعلوم هستند.
در کنار بحران انسانی، گزارشهای ماهوارهای منتشرشده از سوی نهادهای بینالمللی و شرکتهای رصد دریایی نشان میدهد آلودگی نفتی گستردهای در آبهای اطراف خارگ و بخشهایی از خلیج در حال گسترش است. برخی گزارشها حاکی است حکومت تهران بهدلیل کاهش شدید توان صادرات نفت و مشتقات نفتی، پر شدن مخازن ذخیرهسازی و فشارهای ناشی از بحران دریایی، ناچار به تخلیه بخشی از نفت در آبهای خلیج شده است.
کشورهای منطقه و نهادهای بینالمللی با استناد به تصاویر ماهوارهای هشدار دادهاند که این آلودگی میتواند یکی از خطرناکترین بحرانهای زیستمحیطی سالهای اخیر در خلیج باشد. با این حال، مقامهای حکومت تهران این گزارشها را تکذیب کرده و مدعی شدهاند تنها یک «نشتی محدود» رخ داده که بهسرعت کنترل شده است.
اما کارشناسان محیطزیست میگویند وسعت لکههای نفتی و گسترش آن در آبهای خلیج با ادعای «نشتی کوچک» همخوانی ندارد. به باور آنان، ادامه ورود نفت خام و پسماندهای نفتی به دریا میتواند پیامدهای فاجعهباری برای آبزیان، مرجانها، سواحل و اکوسیستم دریایی داشته باشد. گزارشهایی نیز از مرگ آبزیان و آسیب گسترده به حیات دریایی منتشر شده است.
بحران خلیج تنها یک مسئله زیستمحیطی نیست، بلکه بخشی از پیامدهای گستردهتر بحران سیاسی، اقتصادی و امنیتی در جغرافیای ایران است. به گفته آنان، حکومت تهران در شرایطی که با تحریمها، محدودیت صادرات نفت و بحران ذخیرهسازی روبهرو شده، اکنون نهتنها اقتصاد کشور بلکه محیطزیست منطقه را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
همزمان، محدودیت اینترنت و کنترل شدید اطلاعات باعث شده بسیاری از تصاویر و گزارشهای مربوط به این بحرانها بهسختی منتشر شود. فعالان حقوق بشر میگویند خاموش کردن اینترنت، در عمل صدای مردمی را خاموش میکند که تلاش دارند واقعیتهای درون جغرافیای ایران را به جهان منتقل کنند؛ از وضعیت معیشتی و فشارهای امنیتی گرفته تا بحرانهای انسانی و زیستمحیطی.
ادامه این وضعیت میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای جغرافیای ایران داشته باشد. خلیج یکی از مهمترین منابع زیستی و اقتصادی منطقه است و هرگونه آلودگی گسترده در آن، امنیت غذایی، اقتصاد دریایی و سلامت محیطزیست کشورهای منطقه را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
در چنین شرایطی، بسیاری از فعالان مدنی تأکید میکنند که اطلاعرسانی، حفظ جریان آزاد اطلاعات و رساندن صدای مردم و بحرانهای محیطزیستی به افکار عمومی جهانی، به بخشی از مبارزه برای حقوق بشر و حفاظت از آینده منطقه تبدیل شده است.
