دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، اعلام کرد پاسخ نمایندگان حکومت تهران به پیشنهاد ارائهشده از سوی واشینگتن «کاملاً غیرقابل قبول» بوده است؛ اظهاراتی که نشان میدهد تنش میان آمریکا و جمهوری اسلامی همچنان در مسیر تشدید قرار دارد و چشمانداز توافق میان دو طرف با ابهام بیشتری روبهرو شده است.
ترامپ همچنین درباره ذخایر اورانیوم غنیشده در جغرافیای ایران گفت واشینگتن این موضوع را بهطور کامل زیر نظر دارد و در نهایت «به آن دست پیدا خواهد کرد.» این سخنان در شرایطی مطرح میشود که برنامه هستهای حکومت تهران همچنان یکی از اصلیترین محورهای اختلاف میان دو طرف محسوب میشود و آمریکا بارها جمهوری اسلامی را به پنهانکاری و توسعه فعالیتهای حساس هستهای متهم کرده است.
اظهارات ترامپ نشان میدهد واشینگتن از پاسخ حکومت تهران به طرح پیشنهادی اخیر ــ که هدف آن کاهش تنشها در خلیج و پایان دادن به درگیریهای هفتههای گذشته عنوان شده بود ــ رضایت ندارد. پیشتر گزارشهایی منتشر شده بود که آمریکا از حکومت تهران خواسته مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز را باز نگه دارد و در مقابل بخشی از فشارهای دریایی و محدودیتهای اعمالشده علیه بنادر جغرافیای ایران کاهش یابد.
همزمان با سخنان ترامپ، برایان مست، رییس کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان آمریکا، نیز اعلام کرد که «هرگز نمیتوان به جمهوری اسلامی اعتماد کرد» و فشار واشینگتن بر حکومت تهران ادامه خواهد یافت. او تأکید کرد سیاست آمریکا بر پایه افزایش فشار و جلوگیری از گسترش نفوذ منطقهای و برنامههای نظامی جمهوری اسلامی دنبال میشود.
مواضع تازه مقامهای آمریکایی نشاندهنده کاهش امیدها به دستیابی سریع به توافق است. به گفته آنان، واشینگتن به این نتیجه رسیده که حکومت تهران همچنان تلاش میکند از مذاکرات برای خرید زمان و کاهش فشارهای بینالمللی استفاده کند، بدون آنکه تغییر اساسی در سیاستهای منطقهای و هستهای خود ایجاد کند.
در هفتههای اخیر، خلیج و تنگه هرمز شاهد افزایش تنشهای نظامی، حملات دریایی و تشدید حضور نیروهای آمریکایی و غربی بوده است. همزمان، فشارهای اقتصادی ناشی از محدودیت صادرات نفت، کاهش منابع ارزی و بحران داخلی، جغرافیای ایران را با شرایط دشوارتری روبهرو کرده است.
کارشناسان مسائل منطقهای میگویند اگر مذاکرات میان آمریکا و حکومت تهران به بنبست برسد، احتمال افزایش فشارهای اقتصادی، تحریمهای گستردهتر و حتی تشدید درگیریهای غیرمستقیم در خلیج بیشتر خواهد شد. این وضعیت میتواند نهتنها امنیت منطقه، بلکه اقتصاد جهانی و بازار انرژی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
در همین حال، کشورهای منطقه و برخی قدرتهای بینالمللی همچنان خواهان بازگشت به مسیر دیپلماسی هستند، اما ادامه مواضع تند واشینگتن و حکومت تهران نشان میدهد بحران میان دو طرف وارد مرحلهای حساس و پیچیده شده است.
