واشنگتن – دونالد ترامپ اعلام کرد که عبور و مرور دریایی از تنگه هرمز بهطور کامل از سر گرفته شده است؛ تحولی که در پی اعلام آتشبس در لبنان و کاهش نسبی تنشهای منطقهای رخ داده است.
ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی خود نوشت: «ایران هماکنون اعلام کرد که تنگه هرمز کاملاً باز و برای عبور و مرور آماده است.» این اظهارات ساعاتی پس از آن منتشر شد که عباس عراقچی از آزاد شدن تردد کشتیهای تجاری در این مسیر در دوره آتشبس خبر داده بود.
تنگه هرمز؛ اهرم فشار یا ابزار مدیریت بحران؟
تنگه هرمز بهعنوان یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان، همواره در کانون رقابتهای ژئوپلیتیک قرار داشته است. هرگونه اختلال در این آبراه، بهسرعت بازار جهانی نفت را تحت تأثیر قرار میدهد و میتواند قیمتها را بهطور قابلتوجهی افزایش دهد.
در هفتههای اخیر، تنشهای نظامی و تهدیدهای مرتبط با این گذرگاه، نگرانیهای جدی در بازارهای جهانی ایجاد کرده بود. اکنون بازگشایی این مسیر، بهعنوان یک سیگنال کاهش تنش تلقی میشود.
نکته قابل توجه در این تحول، ارتباط مستقیم آن با اعلام آتشبس در لبنان است. این همزمانی نشان میدهد که امنیت دریایی در خلیج، بهطور فزایندهای به تحولات میدانی در دیگر نقاط منطقه گره خورده است.
به بیان دیگر، کاهش تنش در یک جبهه (لبنان) میتواند به کاهش فشار در جبههای دیگر (تنگه هرمز) منجر شود؛ موضوعی که بیانگر ماهیت بههمپیوسته بحرانهای منطقهای است.
بازگشایی تنگه هرمز، پیام مهمی برای بازارهای انرژی دارد. ثبات در این مسیر حیاتی میتواند از افزایش ناگهانی قیمت نفت جلوگیری کند و ریسک حملونقل انرژی را کاهش دهد و همچنین به آرامش نسبی در بازارهای جهانی منجر شود.
با این حال، تحلیلگران هشدار میدهند که این وضعیت ممکن است شکننده باشد و به تداوم شرایط سیاسی وابسته است.
اعلام بازگشایی تنگه هرمز را باید بیش از یک تحول دریایی، یک سیگنال سیاسی–امنیتی دانست. این اقدام نشان میدهد که مسیرهای انرژی، بهعنوان ابزار فشار و همزمان ابزار مدیریت بحران در اختیار بازیگران منطقهای قرار دارند.
در شرایطی که تنشها هنوز بهطور کامل پایان نیافته، پایداری این بازگشایی به روند تحولات سیاسی و نظامی در منطقه بستگی خواهد داشت.
