برآورد ۲۷۰ میلیارد دلاری خسارت جنگ؛ اقتصاد در آستانه فروپاشی مضاعف با قطعی ۴۶ روزه اینترنت

همزمان با تداوم پیامدهای جنگ و تشدید بحران‌های داخلی، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت مسعود پزشکیان، اعلام کرد که برآورد اولیه خسارت جنگ با ایالات متحده آمریکا و اسرائیل به حدود ۲۷۰ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که به گفته او هنوز نهایی نشده و احتمال افزایش آن وجود دارد. وی همچنین تأکید کرده که موضوع دریافت غرامت جنگی، یکی از محورهای مورد بحث در مذاکرات با آمریکا است.

این رقم در شرایطی مطرح می‌شود که اقتصاد جغرافیای ایران پیش از آغاز جنگ نیز با روندی نزولی مواجه بوده است. گزارش‌های منتشرشده از سوی مراکز اقتصادی نشان می‌دهد رشد اقتصادی از ماه‌ها قبل به سمت صفر میل کرده و هنوز اثر کامل اعتراضات و جنگ در داده‌های رسمی منعکس نشده است. به‌عبارت دیگر، آنچه اکنون اعلام می‌شود، تنها بخشی از واقعیت بحران است و ابعاد عمیق‌تر آن احتمالاً در ماه‌های آینده آشکار خواهد شد.

در همین حال، مقایسه این خسارت با نیازهای توسعه‌ای کشور، تصویر نگران‌کننده‌تری ارائه می‌دهد. پیش‌تر دولت اعلام کرده بود که دستیابی به رشد اقتصادی ۸ درصدی مستلزم بیش از ۲۵۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری (ترکیبی از منابع داخلی و خارجی) است؛ رقمی که اکنون تقریباً معادل خسارت جنگ برآورد می‌شود. این بدان معناست که جنگ، معادل چندین سال ظرفیت سرمایه‌گذاری مورد نیاز اقتصاد را از بین برده است.

در کنار این خسارت عظیم، بحران قطعی اینترنت نیز به‌عنوان یک عامل تشدیدکننده وارد عمل شده است. بر اساس داده‌های NetBlocks، قطعی اینترنت در جغرافیای ایران وارد روز چهل‌وششم شده و بیش از هزار ساعت ادامه یافته است. این اختلال گسترده نه‌تنها ارتباطات عمومی را مختل کرده، بلکه به‌طور مستقیم بر فعالیت‌های اقتصادی نیز تأثیر گذاشته است.

در همین زمینه، افشین کلاهی، رئیس مجمع تشکل‌های دانش‌بنیان، اعلام کرده که خسارت ناشی از قطع اینترنت روزانه حدود ۸۰ میلیون دلار است؛ رقمی که اگر در بازه ۴۶ روزه محاسبه شود، به میلیاردها دلار زیان مستقیم و غیرمستقیم می‌رسد. به بیان دیگر، در حالی که اقتصاد تحت فشار جنگ قرار دارد، قطعی اینترنت نیز به‌صورت روزانه ضربه‌ای مضاعف به آن وارد می‌کند.

از منظر تحلیلی، همزمانی این دو بحران—جنگ و قطع اینترنت—نشان‌دهنده شکل‌گیری یک بحران مرکب اقتصادی است. در این وضعیت، زیرساخت‌های فیزیکی (مانند بنادر، انرژی و صنعت) از یک سو در معرض آسیب‌های جنگی قرار دارند و از سوی دیگر، زیرساخت‌های دیجیتال که برای تداوم فعالیت‌های اقتصادی حیاتی هستند، عملاً از کار افتاده‌اند.

پیامد این وضعیت به‌ویژه در مناطق جنوبی از جمله اهواز  و بوشهر شدیدتر است؛ مناطقی که نقش کلیدی در صادرات نفت، فعالیت‌های بندری و زنجیره تأمین دارند. هرگونه اختلال در این بخش‌ها، نه‌تنها اقتصاد محلی بلکه کل اقتصاد کشور را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در سطح کلان، این تحولات نشان می‌دهد که اقتصاد جغرافیای ایران وارد مرحله‌ای از فرسایش همزمان در چند جبهه شده است: کاهش رشد، تخریب زیرساخت‌ها، افت سرمایه‌گذاری و اختلال در ارتباطات. در چنین شرایطی، حتی در صورت توقف جنگ، بازسازی اقتصادی نیازمند منابع مالی عظیم، ثبات سیاسی و بازگشت اعتماد سرمایه‌گذاران خواهد بود—عواملی که در شرایط کنونی با چالش‌های جدی مواجه‌اند.

در مجموع، برآورد ۲۷۰ میلیارد دلاری خسارت جنگ در کنار زیان روزانه ۸۰ میلیون دلاری ناشی از قطعی اینترنت، تصویری از یک بحران عمیق و چندلایه ارائه می‌دهد؛ بحرانی که نه‌تنها حال اقتصاد، بلکه آینده آن را نیز با ابهام‌های جدی روبه‌رو کرده است.