افزایش اعدام شهروندان بلوچ در جغرافیای ایران؛ ۱۴۳ اعدام در یک سال
آمارهای منتشرشده از سوی شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان نشان میدهد در سال ۲۰۲۵ میلادی دستکم ۱۴۳ شهروند بلوچ در زندانهای مختلف جغرافیای ایران اعدام شدهاند؛ آماری که بار دیگر موضوع سهم بالای بلوچها در احکام اعدام و وضعیت حقوق بشر در مناطق بلوچنشین را به کانون توجه بازگردانده است.
بر اساس این گزارش، این اعدامها در ۲۹ زندان مختلف اجرا شده و نسبت به سال گذشته افزایش قابلتوجهی داشته است. فعالان حقوق بشر میگویند شمار بالای اعدام شهروندان بلوچ، در حالی ثبت میشود که بلوچها تنها بخشی از جمعیت ایران را تشکیل میدهند، اما سهم آنان از مجازات اعدام بهمراتب فراتر از نسبت جمعیتیشان است.
طبق دادههای منتشرشده، از مجموع ۱۴۳ شهروند بلوچ در سال گذشته اعدام شدهاند.
در میان اعدامشدگان، مواردی نیز وجود دارد که نگرانیهای بیشتری درباره روند دادرسی و وضعیت حقوقی زندانیان ایجاد کرده است؛ از جمله دو زندانی فاقد شناسنامه، یک سرباز وظیفه بلوچ و یک کودک-مجرم که در زمان بازداشت زیر ۱۸ سال سن داشته اما حکم اعدام او پس از رسیدن به سن قانونی اجرا شده است.
فعالان بلوچ و نهادهای حقوق بشری سالهاست نسبت به آنچه «برخورد تبعیضآمیز» با شهروندان بلوچ در سیستم قضایی حکومت تهران میخوانند، هشدار میدهند. به گفته آنان، فقر گسترده، نبود فرصتهای شغلی، توسعهنیافتگی مناطق بلوچنشین و دسترسی محدود به امکانات حقوقی و قضایی، باعث شده شهروندان بلوچ بیش از دیگر گروهها در معرض پروندههای مرتبط با مواد مخدر و احکام سنگین قرار بگیرند.
بخش بزرگی از اعدامهای ثبتشده مربوط به جرایم مواد مخدر است؛ موضوعی که منتقدان آن را نتیجه مستقیم وضعیت اقتصادی و امنیتی مناطق بلوچنشین میدانند. بسیاری از نهادهای حقوق بشری معتقدند حکومت تهران بهجای حل ریشههای فقر و محرومیت در بلوچستان، از سیاستهای امنیتی و مجازاتهای سنگین استفاده میکند.
همزمان، اجرای احکام اعدام برای متهمان سیاسی و عقیدتی بلوچ نیز نگرانیها درباره استفاده از مجازات مرگ بهعنوان ابزار سرکوب را افزایش داده است. نهادهای حقوق بشری بارها خواستار توقف اعدامها، بهویژه در پروندههای فاقد دادرسی شفاف، شدهاند.
اعدام کودک-مجرم بلوچ نیز یکی از بخشهای بحثبرانگیز این گزارش است؛ زیرا اجرای حکم اعدام برای افرادی که هنگام ارتکاب جرم زیر ۱۸ سال سن داشتهاند، با استانداردهای بینالمللی حقوق بشر و کنوانسیون حقوق کودک در تضاد دانسته میشود.
، گزارش تازه شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان تصویری نگرانکننده از وضعیت بلوچها در نظام قضایی ایران ارائه میدهد؛ وضعیتی که به گفته فعالان حقوق بشر، نهتنها نشاندهنده افزایش اعدامها، بلکه بازتابی از تبعیض ساختاری، محرومیت مزمن و امنیتیسازی مناطق بلوچنشین است.
