اعدام عبدالجلیل شهبخش زندانی بلوچ بازداشتی در اعتراضات 1401
حکومت تهران بامداد سهشنبه حکم اعدام عبدالجلیل شهبخش، شهروند بلوچ و از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ را اجرا کرد؛ اقدامی که بار دیگر موجی از نگرانیها درباره افزایش اعدامها و استفاده از احکام امنیتی علیه معترضان و شهروندان بلوچ را برانگیخته است.
رسانههای وابسته به قوه قضاییه حکومت تهران اعلام کردهاند عبدالجلیل شهبخش با اتهام «بغی از طریق حمله مسلحانه به مقرهای انتظامی» و ارتباط با گروه «انصارالفرقان» اعدام شده است. با این حال، برخی منابع محلی و حقوق بشری روایت متفاوتی ارائه کرده و او را یک سوختبر بلوچ معرفی کردهاند که در جریان فضای امنیتی پس از اعتراضات ۱۴۰۱ بازداشت شده بود.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، اطلاعات دقیقی درباره روند بازداشت، مراحل دادرسی، دسترسی او به وکیل مستقل و نحوه اخذ اعترافات منتشر نشده است؛ موضوعی که همواره یکی از اصلیترین انتقادهای نهادهای حقوق بشری به پروندههای امنیتی در جغرافیای ایران بوده است.
اعدام عبدالجلیل شهبخش در حالی صورت میگیرد که نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به افزایش صدور و اجرای احکام اعدام، بهویژه علیه شهروندان بلوچ، معترضان و زندانیان سیاسی هشدار دادهاند. فعالان حقوق بشر میگویند حکومت تهران در سالهای اخیر از اتهامهایی مانند «بغی»، «محاربه» و ارتباط با گروههای مسلح برای تشدید سرکوب و ایجاد فضای رعب در مناطق معترض استفاده کرده است.
بلوچها در سالهای گذشته یکی از اصلیترین قربانیان اعدام در جغرافیای ایران بودهاند. بسیاری از پروندههای مرتبط با شهروندان بلوچ با ابهامهای گسترده درباره روند دادرسی، اعترافات اجباری و نبود دسترسی به وکیل همراه بوده است.
اعدام این زندانی بلوچ همچنین همزمان با ادامه فشارهای امنیتی پس از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» انجام شده است؛ اعتراضاتی که از سال ۱۴۰۱ تاکنون با موج گسترده بازداشت، صدور احکام سنگین و افزایش اعدامها همراه بوده است.
فعالان حقوق بشر هشدار میدهند ادامه این روند نهتنها شکاف میان حکومت و جامعه را عمیقتر میکند، بلکه میتواند به افزایش خشم عمومی و تشدید بحرانهای اجتماعی و قومی در مناطق مختلف جغرافیای ایران منجر شود.
