استراتژی حکومت تهران برای انحراف از بحرانهای داخلی ایجاد جنگ ها و درگیری های خارجی
حکومت تهران با مجموعهای از بحرانهای عمیق داخلی مواجه بوده است؛ از تورم افسارگسیخته و سقوط ارزش پول ملی گرفته تا بیکاری گسترده، بحران آب و انرژی و فساد ساختاری. این مشکلات که ریشه در سوءمدیریت و سیاستهای کلان دارند، بارها به موجهای اعتراضی در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ منجر شده و مشروعیت داخلی حکومت را با چالش جدی روبهرو کردهاند.
در چنین شرایطی، تشدید درگیریهای خارجی به یکی از ابزارهای کلیدی حکومت برای مدیریت بحران داخلی تبدیل شده است. این رویکرد بر اساس الگوی شناختهشده «رالی حول پرچم» عمل میکند؛ به این معنا که با برجستهسازی تهدید خارجی، فضای داخلی به سمت انسجام اجباری سوق داده شده و هرگونه انتقاد بهعنوان «همسویی با دشمن» تلقی میشود. در نتیجه، زمینه برای سرکوب مخالفان و توجیه ناکارآمدیهای اقتصادی و سیاسی فراهم میشود.
در جریان جنگ ۲۰۲۶، حملات موشکی و پهپادی به اقلیم کردستان عراق بهعنوان یکی از بارزترین نمونههای این سیاست مطرح شد. گزارشها حاکی از صدها حمله به این منطقه است که علاوه بر تلفات انسانی، زیرساختهای غیرنظامی و پایگاههای مخالفان کرد ایرانی را هدف قرار داده است.
این حملات چند هدف همزمان را دنبال میکرد:
نخست، جلوگیری از شکلگیری جبهه داخلی جدید از سوی گروههای مخالف کرد که در اقلیم کردستان مستقر هستند.
دوم، ارسال پیام بازدارندگی به ایالات متحده از طریق هدفگیری مناطق نزدیک به حضور نیروهای آمریکایی.
و سوم، انحراف افکار عمومی از بحرانهای داخلی و بازتعریف فضای سیاسی بهعنوان یک «نبرد امنیتی» با دشمنان خارجی.
نکته قابل توجه آن است که این حملات حتی پس از کاهش تنشهای مستقیم نیز ادامه یافته و نشان میدهد اولویت اصلی، امنیت ساختار قدرت است، نه ثبات منطقهای یا روابط با کشورهای همسایه.
این رویکرد سابقهای طولانی در سیاستهای حکومت تهران دارد. از جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰ گرفته تا حمایت گسترده از نیروهای نیابتی در لبنان، سوریه، عراق و یمن، همواره «تهدید خارجی» بهعنوان ابزاری برای مدیریت فضای داخلی مورد استفاده قرار گرفته است.
همچنین تنشهای دورهای با اسرائیل و غرب، اغلب با افزایش محدودیتهای داخلی و تقویت گفتمان امنیتی همراه بوده است. در این چارچوب، رسانههای رسمی تلاش میکنند این تنشها را بهعنوان «پیروزی» یا «ضرورت دفاعی» بازنمایی کنند، در حالی که هزینههای اقتصادی و اجتماعی آن بر دوش جامعه باقی میماند.
سعیده بندر
