ابهام در ماجرای حمله به شناورهای ایرانی؛ آیا حکومت تهران از صیادان در خلیج استفاده ابزاری میکند؟
اظهارات ضدونقیض مقامهای محلی درباره حمله به شناورهای ایرانی در نزدیکی سواحل عمان، بار دیگر توجهها را به نقش صیادان و قایقهای غیرنظامی در تنشهای دریایی خلیج جلب کرده است؛ مسئلهای که برخی تحلیلگران آن را بخشی از تاکتیکهای حکومت تهران در رویارویی با ناوهای آمریکایی میدانند.
فواد مرادزاده، فرماندار بندرلنگه، ابتدا در گفتوگو با خبرگزاری مهر اعلام کرد که در حمله جنگندههای آمریکایی به شناورهای باری و صیادی ایرانی در نزدیکی بندر خصب عمان، شش نفر مفقود شدهاند. به گفته او، شش قایق متعلق به اهالی بندرمعلم هدف قرار گرفته بودند و حدود ۲۰ نفر در این شناورها حضور داشتند.
اما تنها ساعاتی پس از انتشار این اظهارات، مرادزاده در گفتوگو با خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، سخنان قبلی خود را تکذیب کرد؛ عقبنشینیای که ابهامهای تازهای درباره اصل ماجرا، نوع شناورها و نقش نهادهای نظامی در این حادثه ایجاد کرده است.
تحلیلگران مسائل امنیتی خلیج میگویند حکومت تهران طی سالهای اخیر بارها از شناورهای صیادی و غیرنظامی در نزدیکی ناوها و کشتیهای آمریکایی استفاده کرده است؛ روشی که به باور منتقدان، نوعی «استفاده ابزاری از غیرنظامیان» محسوب میشود. بر اساس این تحلیلها، برخی صیادان یا صاحبان قایقها بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم برای نزدیک شدن به ناوها و مسیر حرکت کشتیهای خارجی به کار گرفته میشوند.
منتقدان حکومت تهران میگویند این تاکتیک دو هدف را دنبال میکند: اگر نیروهای آمریکایی واکنشی نشان ندهند، حکومت میتواند مدعی شود که این شناورها در واقع قایقهای وابسته به سپاه بودهاند که توانستهاند به ناوهای آمریکایی نزدیک شوند؛ اما اگر آمریکا اقدام به شلیک یا رهگیری کند، همان شناورها بهعنوان «قایق صیادی و غیرنظامی» معرفی میشوند تا از آن در جنگ رسانهای و تبلیغاتی استفاده شود.
این در حالی است که بسیاری از صیادان و ساکنان مناطق ساحلی جغرافیای ایران، بهویژه در مناطق محروم خلیج، با مشکلات شدید اقتصادی و بیکاری مواجهاند و برخی گزارشها حاکی است که نهادهای وابسته به حکومت از شرایط دشوار معیشتی آنان برای جذب یا استفاده در عملیاتهای پرخطر دریایی بهره میبرند.
تشدید تنشها در خلیج و تنگه هرمز طی هفتههای اخیر، خطر برخوردهای نظامی و حوادث دریایی را افزایش داده است. حضور گسترده ناوهای آمریکایی، عملیاتهای نظارتی و افزایش تحرکات دریایی سپاه پاسداران، منطقه را در وضعیت شکنندهای قرار داده؛ وضعیتی که در آن مرز میان فعالیت غیرنظامی و عملیات امنیتی بیش از گذشته مبهم شده است.
کارشناسان هشدار میدهند ادامه چنین روندی میتواند جان صیادان و غیرنظامیان محلی را بیش از پیش در معرض خطر قرار دهد؛ مردمی که در بسیاری موارد، قربانی تنشهای سیاسی و نظامی در خلیج میشوند، بدون آنکه نقشی در تصمیمگیریهای کلان حکومت تهران داشته باشند.
