آیا کشورهای عربی منطقه بازندگان اصلی تفاهم حکومت تهران و آمریکا هستند؟
با فروکش کردن تنشهای نظامی و امضای تفاهمنامه میان آمریکا و حکومت تهران، بحثها درباره پیامدهای منطقهای این توافق و اثر آن بر موازنه قدرت در خلیج دوباره شدت گرفته است. در حالی که مذاکرات دو طرف هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد، این پرسش مطرح شده که کدام کشورها بیشترین سود یا زیان را از این روند خواهند دید.
بر اساس تحلیلهای مطرحشده، کشورهای عربی منطقه نگران هستند که گفتوگوهای واشینگتن با حکومت تهران به «امتیازدهی بیش از حد» به تهران منجر شود و در نتیجه، نفوذ منطقهای حکومت تهران افزایش یابد.
یکی از محورهای اصلی نگرانی این کشورها، عدم اشاره مستقیم به برنامه موشکهای بالستیک حکومت تهران در متن تفاهمنامه است؛ موضوعی که به گفته کارشناسان، میتواند تهدیدی برای کشورهای حاشیه خلیج باشد که در برد این موشکها قرار دارند.
در جریان جنگ اخیر، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، هدف اصلی عملیات نظامی را تضعیف توان موشکی حکومت تهران عنوان کرده بود، اما او اخیراً موضع خود را تعدیل کرده و گفته است: «اگر کشورهای دیگر موشکهای بالستیک دارند، بیانصافی است که ایران از داشتن تعدادی از آنها محروم باشد.»
آندریاس کریگ، دانشیار مطالعات امنیتی در کینگز کالج لندن، معتقد است برنامه موشکی حکومت تهران همچنان یک چالش امنیتی جدی برای کشورهای عربی منطقه است، اما رهبران این کشورها میدانند که مطالبه برچیدن کامل این زرادخانه، عملاً به بنبست در توافق منجر میشود.
به گفته این تحلیلگر، واکنش کشورهای منطقه بیشتر جنبه عملی و دفاعی خواهد داشت؛ از جمله تقویت زیرساختها، توسعه سامانههای دفاع موشکی، افزایش توان تولید داخلی موشکهای رهگیر و حفظ کانالهای ارتباطی با حکومت تهران برای جلوگیری از رویارویی مستقیم.
با وجود آسیبپذیریهایی که در جریان درگیریهای اخیر آشکار شده است، برخی کارشناسان معتقدند کشورهای عربی منطقه لزوماً بازندگان اصلی این روند نیستند و همچنان میتوانند با تغییر راهبردهای امنیتی خود با شرایط جدید منطقهای سازگار شوند.
