در حالی که تنشها در منطقه همچنان بالا گرفته است، شماری از اعضای کنگره آمریکا اقدام به ارائه طرحهایی کردهاند که از سه کشور اروپایی طرف برجام (فرانسه، بریتانیا و آلمان) میخواهد تا به سیاست فشار حداکثری علیه حکومت تهران بازگردند و مکانیسم ماشه را فعال کنند. این مکانیسم میتواند به بازگشت خودکار و فوری تحریمهای سازمان ملل علیه تهران منجر شود و گامهای جدیدی در بحران هستهای حکومت تهران بردارد.
سناتور پیت ریکتس از ایالت نبراسکا و نماینده مجلس کلودیا تِنی از ایالت نیویورک از جمله طراحان این طرح هستند که به وضوح از متحدان اروپایی ایالات متحده خواستهاند تا پیش از ماه اکتبر، که فرصتهای قانونی برای این اقدام به پایان میرسد، مکانیسم ماشه را فعال کنند. این اقدام به گفته ریکتس، پیام واضحی به کشورهای اروپایی خواهد داد که زمان برای مقابله با تهدیدات هستهای حکومت تهران به سرعت در حال گذر است.
سناتور ریکتس در سخنان خود حکومت تهران را به عنوان “کشور اصلی حامی تروریسم” توصیف کرده و به تهدیدات احتمالی برنامه هستهای ایران علیه امنیت ایالات متحده و متحدانش اشاره کرده است. وی همچنین به سیاستهای سختگیرانه رئیسجمهور پیشین، دونالد ترامپ، در قبال حکومت تهران اشاره کرد و افزود که بازگرداندن تحریمها بهویژه برای محدود کردن جاهطلبیهای هستهای حکومت تهران ضروری است.
مکانیسم ماشه که در توافق هستهای برجام پیشبینی شده است، فرایندی است که به موجب آن در صورت نقض تعهدات ایران، تمامی تحریمهای قبلی سازمان ملل علیه حکومت تهران بهطور خودکار باز میگردد. با این حال، این طرح تنها در صورتی میتواند اجرایی شود که سه کشور اروپایی برای فعالسازی آن اقدام کنند، و این امر بهویژه در ماههای اخیر که روابط میان ایران و این کشورها تحت تاثیر بحرانهای مختلف قرار دارد، چالشی بزرگ به نظر میرسد.
این طرح، بهویژه در زمانی که سیاست فشار حداکثری به یکی از ابزارهای اصلی آمریکا علیه حکومت تهران تبدیل شده است، میتواند تاثیرات زیادی بر روند مذاکرات هستهای و روابط بینالمللی ایران داشته باشد. رئیسجمهور کنونی ایالات متحده، جو بایدن، بارها اعلام کرده که به دنبال دستیابی به یک توافق هستهای قابل راستیآزمایی است، اما اقداماتی مانند این طرح جدید در کنگره نشان میدهد که هنوز برخی در ایالات متحده به شدت از سیاست فشار حداکثری حمایت میکنند.
در همین حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین، به تازگی در مصاحبهای اظهار داشت که ترجیح میدهد به جای اقدام نظامی علیه حکومت تهران، به توافقی بهتر دست یابد، چرا که حکومت تهران اکنون به شدت از وضعیت پیشآمده “وحشتزده” است. این سخنان نشاندهنده رقابتهای درونی در سیاست خارجی آمریکا است که برای رسیدن به یک استراتژی واحد با چالشهای زیادی روبهرو است.
به نظر میرسد که طرح کنگره برای اعمال مکانیسم ماشه، نه تنها در سطح داخلی ایالات متحده بلکه در روابط میان واشنگتن و متحدان اروپایی و همچنین مذاکرات هستهای با تهران تاثیرگذار خواهد بود. این اقدام ممکن است تنشها را در سطح بینالمللی افزایش دهد و زمینهساز تحولات جدیدی در پرونده هستهای حکومت تهران شود.
