سایهٔ جنگ بر سر تهران؛ تشدید بحث گزینههای نظامی آمریکا علیه حکومت تهران
همزمان با تداوم سرکوب خونین اعتراضات مردمی در جغرافیای ایران و افزایش فشارهای بینالمللی بر حکومت تهران، بار دیگر احتمال رویارویی نظامی میان واشینگتن و تهران به کانون تحلیلهای سیاسی و امنیتی بازگشته است. گزارش تازه روزنامه «والاستریت ژورنال» نشان میدهد که برخلاف عقبنشینی مقطعی دونالد ترامپ از حمله نظامی در هفته گذشته، بحث درباره گزینههای نظامی نهتنها متوقف نشده، بلکه با شدت بیشتری در کاخ سفید و پنتاگون ادامه دارد.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که همزمان، ایالات متحده در حال تقویت کمسابقه حضور نظامی خود در خاورمیانه است؛ از اعزام ناوهای هواپیمابر و جنگندههای پیشرفته گرفته تا استقرار سامانههای پدافندی. مجموعه این اقدامات، پرسشی اساسی را پیش روی ناظران قرار داده است: آیا آمریکا در آستانه یک تصمیم سرنوشتساز درباره حکومت تهران قرار دارد، یا همچنان میان فشار نظامی، تحریم اقتصادی و ابزارهای غیرنظامی در نوسان است؟
«گزینه نظامی از روی میز برداشته نشده است»
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز سهشنبه ۳۰ دیماه در پاسخ به پرسش خبرنگاران در کاخ سفید مبنی بر کنار گذاشته شدن گزینه نظامی علیه ایران، بهصراحت گفت: «نه». این پاسخ کوتاه اما معنادار، بار دیگر احتمال استفاده از نیروی نظامی را در فضای سیاسی آمریکا زنده کرد.
به نوشته والاستریت ژورنال، ترامپ اگرچه هفته گذشته از صدور دستور حمله صرفنظر کرده، اما همچنان مشاوران خود را برای ارائه گزینههای نظامی «قاطع» تحت فشار قرار داده است؛ تعبیری که به گفته منابع آمریکایی، بارها از سوی او تکرار شده و نشاندهنده تمایل به اقدامی فراتر از حملات نمادین یا محدود است.
بر اساس این گزارش، مشاوران پنتاگون و کاخ سفید در حال تدوین طیفی از گزینههای نظامی هستند؛ از هدف قرار دادن تأسیسات سپاه پاسداران تا سناریوهای گستردهتری که هدف آنها کنار زدن رژیم از قدرت عنوان شده است. همزمان، استقرار ناو هواپیمابر و جتهای جنگنده آمریکایی در منطقه میتواند مقدمهای برای تقویت نظامی گستردهتر باشد؛ تقویتی که در صورت صدور فرمان، قدرت آتش لازم برای حمله به حکومت تهران را فراهم میکند.
با این حال، مقامهای آمریکایی تأکید کردهاند که ترامپ هنوز تصمیم نهایی را نگرفته است. ادامه این گفتوگوها نشان میدهد که رئیسجمهور آمریکا گزینه «مجازات تهران» را بهدلیل کشتار معترضان در بحبوحه فروپاشی اقتصادی کنار نگذاشته است.
ترامپ همچنین مدعی شد که حکومت تهران پس از هشدارهای واشینگتن، برنامه «اعدام ۸۳۷ نفر» را در هفته گذشته لغو کرده است؛ ادعایی که اگرچه نیازمند بررسی مستقل است، اما نشان میدهد که سرکوب داخلی معترضان، به یکی از متغیرهای مهم در محاسبات امنیتی آمریکا تبدیل شده است.
والاستریت ژورنال در تحلیل خود به پرسشی کلیدی اشاره میکند: آیا میتوان یک رژیم مستقر را صرفاً با قدرت هوایی سرنگون کرد؟ و اگر اعتراضات مردمی بار دیگر اوج بگیرد و معترضان خواستار حمایت مستقیم آمریکا شوند، آیا واشینگتن آمادگی ورود به یک عملیات نظامی فرسایشی را دارد که ممکن است هفتهها یا حتی ماهها طول بکشد؟
این روزنامه آمریکایی در ادامه مینویسد که همزمان با این بحثها، ارتش ایالات متحده با شتاب تجهیزات بیشتری را به خاورمیانه منتقل کرده است؛ اقدامی که از منظر تحلیلگران، بیش از آنکه صرفاً دفاعی باشد، حامل پیامی بازدارنده و هشدارآمیز به حکومت تهران و متحدان منطقهای آن است.
مجموع شواهد نشان میدهد که حکومت تهران در یکی از حساسترین مقاطع تقابل با ایالات متحده قرار گرفته است؛ مقطعی که در آن، سرکوب داخلی، بحران اقتصادی و انزوای بینالمللی، همزمان فشارها را تشدید کردهاند. اگرچه تصمیم نهایی واشینگتن هنوز اعلام نشده، اما تداوم و تشدید بحث گزینههای نظامی نشان میدهد که سایه جنگ، بیش از هر زمان دیگری بر سر تهران سنگینی میکند؛ سایهای که پیامدهای آن میتواند نهتنها معادلات داخلی، بلکه کل منطقه را دستخوش تحولات عمیق و پرهزینه کند.
سعیده بندر
