روایتهای تکاندهنده از دفن زنده معترضان توسط حکومت تهران
شواهد و روایتهای مستقیم چندین خانواده از شهرهای تهران، اراک و اصفهان حاکی از آن است که برخی از معترضان بازداشتشده و مجروح، در حالی که هنوز علائم حیات داشتهاند، به خاک سپرده شدهاند. این خانوادهها میگویند هنگام شناسایی پیکر عزیزانشان، نشانههایی چون حرکت خفیف قفسه سینه، تنفس بسیار ضعیف و علائم حیاتی محدود را مشاهده کردهاند؛ مشاهداتی که پرسشهای جدی درباره نحوه مرگ این افراد ایجاد میکند.
این شهادتها در شرایطی بیان شده که خانوادهها تحت فشار شدید نهادهای امنیتی، تنها برای مدت کوتاهی اجازه مشاهده اجساد را داشتهاند و هرگونه معاینه پزشکی مستقل یا کالبدشکافی از آنان سلب شده است. بلافاصله پس از شناسایی، در بسیاری از موارد پیکرها تحویل داده نشده یا خانوادهها مجبور به دفن فوری، شبانه و بدون مراسم شدهاند؛ روندی که امکان هرگونه مستندسازی مستقل را عملاً از بین برده است.
دفنهای شبانه و الگوی پنهانسازی
بر اساس اطلاعات گردآوریشده، در بازه زمانی ۲۰ تا ۲۳ دیماه، شمار قابلتوجهی از پیکرها بهصورت مخفیانه، گروهی و شبانه دفن شدهاند. همزمانی این دفنها با گزارشهای مربوط به وضعیت جسمانی نامشخص قربانیان، این فرضیه را تقویت میکند که برخی از معترضان در حالی که بیهوش یا نیمهجان بودهاند، زنده به خاک سپرده شدهاند.
ناظران حقوق بشری تأکید میکنند که این رویدادها را نمیتوان بهعنوان «خطای موردی» تلقی کرد. دفن شتابزده، جلوگیری از ثبت علت واقعی مرگ، تهدید خانوادهها، ممنوعیت عزاداری عمومی و حذف مسیرهای قانونی بررسی مستقل، همگی نشانههای یک الگوی سازمانیافته برای پنهانسازی جنایت ارزیابی میشود؛ الگویی که مسئولیت آن متوجه ساختار امنیتی، قضایی و سیاسی حکومت تهران است.
آنچه در این گزارشها مطرح میشود، صرفاً نقض حقوق بشر نیست، بلکه بنا بر معیارهای حقوق بینالملل، میتواند در چارچوب جنایت علیه بشریت مورد بررسی قرار گیرد. زندهبهگور کردن یا دفن افراد دارای علائم حیات، یکی از هولناکترین اشکال کشتار حکومتی محسوب میشود که مسئولیت مستقیم آن متوجه آمران و عاملان این اقدامات است.
خانوادههای قربانیان و فعالان حقوق بشری تأکید دارند که این جنایت، حتی در صورت عدم همکاری حکومت، فراموش نخواهد شد. به گفته آنان، حقیقت از طریق شهادتها، مستندات غیررسمی و پیگیری نهادهای بینالمللی ثبت خواهد شد و این پروندهها در حافظه جمعی جامعه باقی میماند؛ حافظهای که میتواند مبنای پاسخگویی و عدالت در آینده قرار گیرد.
