دفن حقیقت زیر خاک؛ روایت گاردین از پنهانسازی ابعاد کشتار معترضان
گزارش تازه روزنامه بریتانیایی گاردین پرده از ابعادی تکاندهنده از کشتار معترضان در ایران برمیدارد؛ ابعادی که فراتر از سرکوب خیابانی، به تلاش سازمانیافته برای محو شواهد جنایت اشاره دارد. بر اساس این گزارش، حجم بالای کشتهشدگان در جریان اعتراضات سراسری بهحدی بوده که زیرساختهای رسمی کشور، از سردخانهها تا مراکز پزشکی قانونی و قبرستانها، عملاً از کنترل خارج شدهاند.
گاردین مینویسد در بسیاری از شهرها، اجساد در سردخانهها و قبرستانها روی هم انباشته شده و شمار آنها چنان بالا بوده که برخی بیمارستانها و مراکز پزشکی قانونی، از پذیرش اجساد جدید ناتوان ماندهاند. به گفته منابع محلی، کامیونهای حامل اجساد در مواردی ناچار به بازگشت شدهاند؛ نشانهای روشن از بحرانی که مقامات کوشیدهاند آن را از چشم افکار عمومی پنهان نگه دارند.
اما بخش نگرانکنندهتر گزارش، به فشار مستقیم مقامات برای دفن سریع و دستهجمعی اجساد بازمیگردد. کارکنان گورستانها و پزشکی قانونی از «آشفتگی کامل» سخن گفتهاند و تأکید کردهاند که هدف از این شتاب غیرعادی، نه مدیریت بحران، بلکه پنهانسازی آمار واقعی کشتهشدگان بوده است. این الگو، یادآور تجربههای پیشین سرکوب در ایران است؛ جایی که کنترل روایت، به اندازه کنترل خیابانها برای حاکمیت اهمیت دارد.
در یکی از سردخانهها، کارکنان گزارش دادهاند که با چندین کامیون پر از جسد مواجه شدهاند؛ حجمی که بهمراتب فراتر از ظرفیت نگهداری آن مرکز بوده است. هنگامی که کارکنان نسبت به ناتوانی در پردازش این تعداد اجساد اعتراض کردهاند، دو کامیون به مکانی نامعلوم منتقل شدهاند. پیگیریها نشان داده که هیچیک از مراکز بزرگ پزشکی قانونی در منطقه، این اجساد را تحویل نگرفتهاند؛ موضوعی که پرسشهای جدی درباره سرنوشت نامعلوم قربانیان ایجاد میکند.
تحلیلگران حقوق بشر تأکید میکنند که دفنهای شتابزده و احتمالاً دستهجمعی، نهتنها نقض آشکار کرامت انسانی قربانیان است، بلکه تلاشی هدفمند برای از بین بردن اسناد جنایت و جلوگیری از پاسخگویی در آینده محسوب میشود. در چنین شرایطی، خانوادهها از حق دانستن سرنوشت عزیزانشان محروم میشوند و جامعه نیز با آماری جعلی و سانسورشده مواجه میماند.
گزارش گاردین نشان میدهد که کشتار معترضان در ایران، تنها به لحظه شلیک گلوله محدود نشده است؛ مرحله بعدی سرکوب، دفن حقیقت بوده است. حقیقتی که اگرچه زیر خاک پنهان شده، اما با شهادت کارکنان سردخانهها و گورستانها، بار دیگر سر برآورده و پروندهای سنگین از جنایت علیه بشریت را پیش روی افکار عمومی جهان قرار داده است.
