دعوت مُهیم بلوچ-سرخوش به ایجاد شوراهای شهری و روستایی در بلوچستان در دوره گذار
در بسیاری از کشورها زمانی که حکومتها دچار بحران، فروپاشی اداری یا جنگ میشوند، نخستین بخشی که آسیب میبیند نظام مدیریت روزمره جامعه است. در چنین شرایطی خدمات پایه مانند تأمین آب، برق، غذا، سوخت، حملونقل و امنیت اجتماعی دچار اختلال میشوند.
بلوچستان نیز به دلیل محرومیت تاریخی، ضعف زیرساختها، دشمنی حاکمان رھران با ملت بلوچ و فاصله زیاد از مراکز قدرت، در شرایط بحران میتواند با دشواریهای بیشتری روبهرو شود. به همین دلیل لازم است جامعه از هماکنون درباره ساختارهای مردمی برای مدیریت شرایط دشوار فکر کند.
یکی از راهکارهایی که در بسیاری از جوامع در دورههای گذار مورد استفاده قرار گرفته، تشکیل شوراهای مردمی شهری و روستایی است؛ شوراهایی که با مشارکت افراد مورد اعتماد جامعه، امور اساسی زندگی مردم را در دورههای بحران مدیریت میکنند.
چرا تشکیل شوراهای مردمی ضروری است؟
۱. جلوگیری از خلأ مدیریتی
در دورههای بحران ممکن است ادارات دولتی نتوانند وظایف خود را انجام دهند. شوراهای مردمی میتوانند مدیریت محلی و سریع را فراهم کنند.
۲. حفظ نظم اجتماعی
در نبود ساختارهای محلی، احتمال افزایش بینظمی و تنش اجتماعی بیشتر میشود. شوراها میتوانند میانجیگری و حل اختلافات محلی را بر عهده بگیرند.
۳. توزیع عادلانه منابع
در شرایط کمبود، شوراهای مردمی میتوانند توزیع منصفانه غذا، سوخت و سایر نیازهای اساسی را سازماندهی کنند.
۴. استفاده از ظرفیتهای بومی
جامعه بلوچ دارای سنتهای قوی همبستگی اجتماعی، ریشسفیدی و مدیریت محلی است. شوراهای مردمی میتوانند این ظرفیتها را در قالبی منظم به کار گیرند.
ترکیب شوراهای مردمی
برای اینکه شوراها مشروعیت اجتماعی و کارآمدی داشته باشند، لازم است از گروههای مختلف مورد اعتماد جامعه تشکیل شوند. ترکیب پیشنهادی میتواند شامل موارد زیر باشد:
۱. روشنفکران و متخصصان محلی
معلمان، پزشکان، مهندسان، فعالان مدنی، دانشگاهیان
نقش آنها ارائه تحلیل، برنامهریزی و مدیریت علمی امور می باشد۰
۲. ریشسفیدان و بزرگان محلی
ریشسفیدان در جامعه بلوچ نقش مهمی در حل اختلافات، ایجاد اعتماد و حفظ انسجام اجتماعی دارند.
۳. سرداران مردمی نہ منتخبان سپاہ و شخصیتهای بانفوذ محلی
افرادی که نفوذ اجتماعی دارند میتوانند در هماهنگی نیروهای محلی و بسیج منابع نقش مؤثری ایفا کنند.
۴. نمایندگان جوانان
جوانان بخش بزرگی از جامعه را تشکیل میدهند و در اجرای عملی برنامهها نقش مهمی دارند.
۵. نمایندگان زنان
مشارکت زنان برای مدیریت مسائل خانواده، بهداشت و رفاه اجتماعی ضروری است.
ساختار پیشنهادی شوراها
شوراها میتوانند در سه سطح سازماندهی شوند:
۱. شورای روستا
مدیریت امور روزمره روستا و هماهنگی کمکهای محلی. ارتباط با شورا ھای شھر یا بخش یکی دیگر از وظایف آنھاست۰
۲. شورای شهر یا بخش
هماهنگی میان چند روستا یا محله شهری.
۳. شورای منطقهای
هماهنگی در سطح شهرستان یا منطقه برای مدیریت منابع بزرگتر.
وظایف شوراهای مردمی
۱. مدیریت نیازهای اساسی مردم
تأمین و توزیع آب، مدیریت سوخت، توزیع مواد غذایی، رسیدگی به مسائل بهداشتی
۲. حفظ امنیت اجتماعی
سازماندهی نگهبانیهای محلی، جلوگیری از درگیریهای اجتماعی، همکاری با گروههای محلی برای حفظ نظم
۳. مدیریت کمکهای انسانی
در صورت وقوع بحران، شوراها میتوانند کمکهای داخلی و خارجی را بهطور عادلانه توزیع کنند.
۴. حل اختلافات محلی
با استفاده از سنتهای محلی و میانجیگری ریشسفیدان، سرداران مردمی و روحانیان مستقل
۵. ارتباط میان مردم و نهادهای بزرگتر
شوراها میتوانند صدای مردم محلی را به نهادهای منطقهای یا کشوری منتقل کنند.
اصول اساسی برای موفقیت شوراها
۱. شفافیت در تصمیمگیری
۲. پاسخگویی به مردم
۳. مشارکت همه اقشار جامعه
۴. عدم سوءاستفاده از قدرت
۵. تکیه بر همبستگی اجتماعی
در دورههای بحران و گذار، جوامعی موفقتر هستند که بتوانند مدیریت محلی و مشارکت مردمی را سازماندهی کنند. تشکیل شوراهای مردمی شهری و روستایی میتواند به مردم بلوچستان کمک کند تا در شرایط دشوار نظم اجتماعی، تأمین نیازهای اساسی و همبستگی جامعه را حفظ کنند.
چنین شوراهایی زمانی موفق خواهند بود که بر اعتماد اجتماعی، مشارکت عمومی و مسئولیتپذیری جمعی استوار باشند.
مُھیم بلوچ-سرخوش
۵ مارچ ۲۰۲۶
