احمد وحیدی؛ فرمانده تحت تعقیب اینترپل به چهره کلیدی جنگ و مذاکرات حکومت تهران تبدیل شد
افزایش نفوذ فرماندهان سپاه در تصمیمگیریهای جمهوری اسلامی پس از جنگ
گزارش تازه سیانان نشان میدهد احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه پاسداران و از چهرههای قدیمی امنیتی جمهوری اسلامی، اکنون به یکی از اثرگذارترین افراد در تعیین راهبرد حکومت تهران در جنگ و مذاکرات با آمریکا تبدیل شده است؛ فردی که هم تحت تحریم ایالات متحده قرار دارد و هم به دلیل پرونده انفجار مرکز یهودیان آرژانتین (آمیا) تحت تعقیب اینترپل است.
به نوشته سیانان، پس از کشته شدن محمد پاکپور در حملات آمریکا و اسرائیل در نخستین روز جنگ، احمد وحیدی فرماندهی کل سپاه را برعهده گرفت و از آن زمان، نقش او در ساختار تصمیمگیری حکومت تهران بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
تحلیلگران میگویند قدرت گرفتن وحیدی نشان میدهد برخلاف برخی پیشبینیها، جنگ و فشارهای خارجی به تضعیف جریانهای تندرو در جمهوری اسلامی منجر نشده، بلکه نفوذ فرماندهان امنیتی و نظامی را بیشتر کرده است.
چهرهای امنیتی در مرکز تصمیمگیری جنگ
احمد وحیدی یکی از قدیمیترین فرماندهان سپاه محسوب میشود؛ فردی که از نخستین سالهای پس از انقلاب وارد ساختار امنیتی جمهوری اسلامی شد و بعدها مسئولیتهایی مانند فرماندهی نیروی قدس، جانشینی فرمانده سپاه، وزارت دفاع و وزارت کشور را برعهده داشت.
اکنون، به گفته کارشناسان، او نهتنها فرمانده نظامی، بلکه یکی از مهمترین صداها در اتاق تصمیمگیری حکومت تهران است.
علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بینالمللی بحران، به سیانان گفته است:
«اگرچه تصمیمگیری در جمهوری اسلامی جمعی است، اما وحیدی اکنون صدای بسیار بلندی در ساختار تصمیمگیری دارد.»
این اظهارات نشان میدهد نقش فرماندهان سپاه در سیاست خارجی و مذاکرات، بیش از گذشته شده و ساختار امنیتی حکومت تهران کنترل بیشتری بر روند تصمیمگیری پیدا کرده است.
مخالف سرسخت مصالحه با واشنگتن
سیانان و تحلیلگران امنیتی اسرائیلی، احمد وحیدی را یکی از مخالفان اصلی مصالحه با آمریکا توصیف کردهاند.
دنی سیترینوویچ، رئیس پیشین بخش ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل، او را فردی «رادیکال» و «بسیار مسلط» خوانده و گفته:
«هیچ توافق مهمی بدون در نظر گرفتن نظر او ممکن نیست.»
بر اساس این ارزیابیها، وحیدی معتقد است اگر حکومت تهران در مذاکرات به خواستههای خود نرسد و آمریکا جنگ را از سر بگیرد، جمهوری اسلامی باید آماده پاسخ سخت و گسترده باشد.
اظهارات اخیر خود او نیز همین رویکرد را نشان میدهد. وحیدی هشدار داده هرگونه حمله تازه علیه حکومت تهران، «پاسخهایی فراتر از چارچوب جنگ محدود منطقهای» به دنبال خواهد داشت و آمریکا و متحدانش «ضربات ویرانگری» دریافت خواهند کرد.
تنگه هرمز و سیاست فشار
سیانان گزارش داده که تحت رهبری وحیدی، حکومت تهران فشار بر عبور و مرور در تنگه هرمز را افزایش داده و همزمان مواضع سختگیرانهتری در مذاکرات با آمریکا اتخاذ کرده است.
این موضوع از نگاه تحلیلگران بسیار مهم است؛ زیرا تنگه هرمز اکنون به یکی از اصلیترین ابزارهای فشار جمهوری اسلامی تبدیل شده و حکومت تهران تلاش میکند از موقعیت راهبردی خلیج برای گرفتن امتیاز سیاسی و امنیتی استفاده کند.
برخی کارشناسان معتقدند افزایش نفوذ وحیدی، احتمال انعطاف در مذاکرات را کاهش داده و ساختار امنیتی حکومت تهران را به سمت سیاست «مقاومت و فشار متقابل» سوق داده است.
فرماندهای زیر سایه تحریم و تعقیب
احمد وحیدی سالهاست در فهرست تحریمهای آمریکا قرار دارد و به دلیل اتهام مشارکت در انفجار مرکز یهودیان آرژانتین در سال ۱۹۹۴، تحت تعقیب اینترپل است؛ پروندهای که جمهوری اسلامی همواره آن را رد کرده است.
او همچنین پس از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» از سوی آمریکا تحریم شد. واشنگتن اعلام کرده بود وحیدی از سرکوب شدید معترضان حمایت کرده و در تهدید زنان به دلیل مسئله حجاب نقش داشته است.
اکنون قرار گرفتن چنین چهرهای در رأس تصمیمگیریهای امنیتی حکومت تهران، از نگاه ناظران، نشانهای از امنیتیتر شدن ساختار قدرت جمهوری اسلامی در شرایط جنگی است.
حکومت تهران در دست حلقه فرماندهان جنگ
سیانان در گزارش خود تأکید کرده که از زمان آغاز جنگ، اداره حکومت تهران بیش از گذشته در اختیار حلقهای از فرماندهان باسابقه سپاه قرار گرفته؛ افرادی که تجربه جنگ ایران و عراق را دارند و نگاهشان بیشتر امنیتی و نظامی است تا دیپلماتیک.
در این میان، اگرچه چهرههایی مانند عباس عراقچی و محمدباقر قالیباف نقش علنیتری در مذاکرات دارند، اما تحلیلگران معتقدند تصمیمهای اصلی در پشت صحنه و در حلقه فرماندهان امنیتی اتخاذ میشود.
آیا قدرت گرفتن وحیدی مذاکرات را به بنبست میبرد؟
افزایش نفوذ احمد وحیدی میتواند پیام مهمی برای آینده مذاکرات میان واشنگتن و حکومت تهران داشته باشد.
اگر فرماندهان تندرو سپاه کنترل بیشتری بر سیاستگذاری پیدا کنند:
- احتمال مصالحه کاهش مییابد،
- مواضع حکومت تهران سختتر میشود،
- و خطر بازگشت درگیری نظامی افزایش پیدا میکند.
به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران معتقدند قدرت گرفتن احمد وحیدی تنها یک تغییر نظامی نیست؛ بلکه نشانهای از تغییر توازن قدرت در درون حکومت تهران و حرکت جمهوری اسلامی به سمت ساختاری امنیتیتر و رادیکالتر در دوران جنگ و بحران است.
