طرح حکومت تهران برای تنگه هرمز نگرانی‌ها از شوک جهانی نفت را تشدید کرده است

گزارش‌ها درباره بررسی سازوکاری تازه از سوی حکومت تهران برای مدیریت تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز، نگرانی‌ها درباره آینده بازار جهانی انرژی و احتمال بروز شوک بزرگ نفتی را افزایش داده است. هم‌زمان با ادامه مذاکرات پرابهام میان تهران و واشینگتن، اکنون تنگه هرمز بیش از هر زمان دیگری به مرکز تنش‌های ژئوپلیتیکی و اقتصادی جهان تبدیل شده است.

به گزارش نشریه اماراتی گلف‌نیوز، انتشار خبر گفت‌وگوهای حکومت تهران و عمان درباره ایجاد چارچوبی برای دریافت هزینه عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز، باعث افزایش نگرانی در بازارهای جهانی شده است. پیش‌تر بلومبرگ و نیویورک‌تایمز نیز گزارش داده بودند جمهوری اسلامی در حال بررسی طرحی برای اعمال نوعی کنترل و مدیریت مالی بر عبور کشتی‌ها در این آبراه راهبردی است.

تحلیلگران می‌گویند این اقدام می‌تواند نشانه تلاش حکومت تهران برای تبدیل نفوذ خود بر تنگه هرمز به یک اهرم بلندمدت سیاسی و اقتصادی باشد؛ اهرمی که نه‌فقط در مذاکرات با آمریکا، بلکه در معادلات امنیت انرژی جهان نیز مورد استفاده قرار گیرد.

تنگه هرمز؛ قلب انرژی جهان

تنگه هرمز یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان محسوب می‌شود و حدود یک‌پنجم نفت و گاز جهان از این آبراه عبور می‌کند. هرگونه اختلال در تردد نفتکش‌ها می‌تواند به‌سرعت قیمت نفت را افزایش داده و اقتصاد جهانی را با بحران روبه‌رو کند.

پس از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه حکومت تهران، عبور و مرور در خلیج و تنگه هرمز با اختلال‌های گسترده‌ای مواجه شده و بسیاری از شرکت‌های کشتیرانی و بیمه‌گران بین‌المللی نسبت به ادامه فعالیت در منطقه ابراز نگرانی کرده‌اند.

گلف‌نیوز نوشته است ادامه محدودیت‌ها و نااطمینانی درباره آینده تنگه هرمز، اکنون وارد چهارمین ماه خود شده و همین مسئله نگرانی‌ها درباره کمبود جهانی نفت را تشدید کرده است.

هشدار آژانس بین‌المللی انرژی

هم‌زمان فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی، هشدار داده در صورت ادامه محدودیت‌ها بر عبور نفتکش‌ها و بازنگشتن کامل عرضه نفت، بازار جهانی انرژی ممکن است در ماه‌های ژوئیه و اوت وارد «منطقه خطر» شود.

او تأکید کرده بسته ماندن یا محدود شدن تردد در تنگه هرمز می‌تواند ذخایر اضطراری انرژی را کاهش دهد و جهان را با بحران کمبود عرضه مواجه کند.

این هشدارها در حالی مطرح می‌شود که بسیاری از کشورها هنوز با پیامدهای اقتصادی جنگ و افزایش قیمت انرژی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و هرگونه شوک تازه نفتی می‌تواند موج جدیدی از تورم جهانی ایجاد کند.

حکومت تهران و استفاده از «سلاح انرژی»

حکومت تهران در سال‌های اخیر به‌تدریج تلاش کرده از موقعیت جغرافیایی خلیج و تنگه هرمز به‌عنوان یک ابزار فشار راهبردی استفاده کند.

اکنون نیز برخی ناظران می‌گویند طرح جدید حکومت تهران برای دریافت هزینه عبور کشتی‌ها یا مدیریت مستقیم تردد در تنگه، بخشی از راهبرد گسترده‌تر حکومت تهران برای تبدیل «امنیت انرژی» به اهرم سیاسی در برابر غرب است.

این رویکرد شباهت زیادی به سیاست‌هایی دارد که برخی کشورها در استفاده از منابع انرژی و مسیرهای انتقال برای فشار سیاسی دنبال کرده‌اند؛ با این تفاوت که این بار مسئله فقط نفت نیست، بلکه آزادی کشتیرانی بین‌المللی نیز تحت تأثیر قرار گرفته است.

واکنش اروپا و نگرانی غرب

هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها، شورای اتحادیه اروپا اعلام کرده دامنه تحریم‌های مرتبط با حکومت تهران را گسترش خواهد داد تا افراد و نهادهایی را که در محدود کردن آزادی ناوبری در تنگه هرمز نقش دارند، هدف قرار دهد.

بر اساس این تصمیم، اتحادیه اروپا می‌تواند:

• دارایی‌های افراد و نهادهای مرتبط را توقیف کند،
• ورود آن‌ها به اروپا را ممنوع سازد،
• و تحریم‌های تازه‌ای علیه شبکه‌های مرتبط با محدودیت کشتیرانی اعمال کند.

این اقدامات نشان می‌دهد اروپا نیز اکنون تهدید علیه تنگه هرمز را تنها یک اختلاف منطقه‌ای نمی‌داند، بلکه آن را خطری مستقیم برای اقتصاد جهانی و امنیت انرژی اروپا تلقی می‌کند.

خلیج در آستانه تنش خطرناک‌تر

گلف‌نیوز نوشته است هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها درباره بحران نفت، نشانه‌هایی از تشدید آماده‌باش نظامی آمریکا در منطقه و محدودیت‌های تازه در حریم هوایی جغرافیای ایران نیز دیده می‌شود.

تحلیلگران هشدار می‌دهند اگر مذاکرات میان واشینگتن و حکومت تهران شکست بخورد، احتمال تشدید درگیری‌ها در خلیج افزایش خواهد یافت و این مسئله می‌تواند بازار جهانی نفت را وارد بحرانی کم‌سابقه کند.

در چنین شرایطی، بسیاری از کشورها و شرکت‌های انرژی خود را برای سناریوی اختلال طولانی‌مدت در تنگه هرمز آماده می‌کنند؛ سناریویی که می‌تواند نه‌تنها خاورمیانه، بلکه کل اقتصاد جهان را تحت تأثیر قرار دهد.

تنگه هرمز؛ از گذرگاه نفت تا میدان نبرد ژئوپلیتیک

آنچه اکنون در تنگه هرمز جریان دارد، دیگر فقط مسئله عبور نفتکش‌ها نیست. این آبراه به مرکز رقابت ژئوپلیتیکی میان حکومت تهران، آمریکا و قدرت‌های جهانی تبدیل شده؛ جایی که انرژی، امنیت، جنگ و اقتصاد جهانی به هم گره خورده‌اند.

به همین دلیل،  آینده تنگه هرمز می‌تواند تعیین‌کننده مسیر بحران خاورمیانه، قیمت جهانی نفت و حتی ثبات اقتصاد بین‌المللی در ماه‌های آینده باشد.