بیش از چهار ماه انفرادی؛ پرونده ۱۴ شهروند عرب اهوازی و تداوم نگرانیها درباره روند دادرسی
انتقال ۱۴ شهروند عرب اهوازی از سلولهای انفرادی بازداشتگاه اداره اطلاعات به قرنطینه زندان شیبان، پس از چهار ماه و نیم بیخبری و انزوای کامل، بار دیگر توجهها را به نحوه رسیدگی به پروندههای امنیتی در اهواز جلب کرده است. اگرچه این انتقال میتواند به معنای ورود پرونده به مرحلهای جدید از فرآیند قضایی باشد، اما گزارشهای منتشرشده نشان میدهد که نگرانیهای حقوق بشری درباره وضعیت این زندانیان همچنان پابرجاست.
این ۱۴ نفر در جریان عملیات نیروهای امنیتی حکومت تهران در منطقه قلعهچنعان اهواز در ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ بازداشت شدند؛ عملیاتی که بنا بر گزارش سازمان حقوق بشر کارون، با کشته شدن دو شهروند عرب، قطع گسترده اینترنت و استقرار نیروهای امنیتی در منطقه همراه بود. در مقابل، وزارت اطلاعات روایت متفاوتی از این رویداد ارائه کرده و شمار کشتهشدگان، بازداشتشدگان و ماهیت اتهامات را به گونهای دیگر اعلام کرده است؛ اختلافی که به دلیل نبود تحقیقات مستقل همچنان قابل راستیآزمایی نیست.
یکی از مهمترین ابعاد این پرونده، مدت زمان نگهداری بازداشتشدگان در سلولهای انفرادی است. بر اساس گزارش سازمان حقوق بشر کارون، این افراد بیش از چهار ماه بدون دسترسی به خانواده، وکیل مستقل یا اطلاعرسانی شفاف درباره وضعیت خود در بازداشتگاه اداره اطلاعات نگهداری شدند. فعالان حقوق بشر بارها نسبت به نگهداری طولانیمدت در انفرادی هشدار داده و آن را زمینهساز افزایش فشار روانی و احتمال اخذ اعترافات اجباری دانستهاند.
اتهامات مطرحشده علیه این شهروندان نیز بسیار سنگین است؛ از تیراندازی به نیروهای امنیتی و انفجار خطوط نفت گرفته تا همکاری با آمریکا و اسرائیل و نگهداری مواد منفجره. در مقابل، سازمان حقوق بشر کارون معتقد است که طرح چنین اتهاماتی در پروندههای امنیتی بارها برای مشروعیتبخشی به سرکوب مخالفان و توجیه بازداشتهای گسترده مورد استفاده قرار گرفته است. این ادعا نیز تاکنون از سوی منابع مستقل تأیید یا رد نشده است.
پرونده اکنون در شعبه دوم دادگاه عمومی و انقلاب شهرستان کارون در حال رسیدگی است، اما انتقال زندانیان به زندان شیبان به معنای پایان محدودیتها نیست. بر اساس گزارشهای منتشرشده، خانوادهها همچنان از حق ملاقات، تماس تلفنی و دسترسی زندانیان به وکیل منتخب محروم هستند. همچنین گزارشهایی از احضار و تهدید برخی اعضای خانوادهها منتشر شده که نگرانیها درباره اعمال فشار بر نزدیکان بازداشتشدگان را افزایش داده است.
هویت بعضى از بازداشتشدگان:
1. توفیق سیلاوی، ۳۰ ساله، متأهل
2. محمد نیسی، ۴۰ ساله، متأهل
3. حسین سیلاوی، ۲۰ ساله، مجرد
4. حامد زهیری، مجرد
5. طارق حسنیان، فرزند راهی (متأهل، دارای دو دختر از جمله دختری یکماهه)
6. بهادر زرگانی، ۳۹ ساله، فرزند خضیر (متأهل، دارای سه فرزند)
7. منصور ناصری، ۴۰ ساله، فرزند هادی (متأهل، دارای چهار فرزند)
8. احمد باویفرد، فرزند شهاب
9. یوسف حسنیان، فرزند خلیل
10. امین ناصری، ۲۷ ساله، متأهل، فرزند عادل
11. جاسم باوی، فرزند محمد (معروف به میلاد)
12. محمدعلی باوی، فرزند جابر
13. حمید حسنیان، فرزند محمد
هویت جانباختگان:
• محمود حسنیان (ناصری)، فرزند محمد
• حیدر خیاطیپور
تا لحظه انتشار این گزارش، اجساد این دو شهروند به خانوادههایشان تحویل نشده است. گزارشها از احتمال کشته شدن افراد بیشتر و زخمی شدن تعدادی دیگر حکایت دارند.
این پرونده نمونهای از شکاف میان روایت نهادهای امنیتی حکومت تهران و گزارشهای نهادهای حقوق بشری است؛ شکافی که در بسیاری از پروندههای امنیتی اهواز مشاهده میشود. در چنین شرایطی، نبود دسترسی نهادهای مستقل به روند تحقیقات و دادرسی، ارزیابی دقیق صحت ادعاهای دو طرف را دشوار کرده و بر ضرورت شفافیت قضایی، دسترسی متهمان به وکیل مستقل، رعایت حقوق قانونی زندانیان و امکان نظارت نهادهای بیطرف بر روند رسیدگی میافزاید.
