آیا حکومت تهران خلیج را به میدان جنگ زیستمحیطی تبدیل کرده است؟
افزایش تجمع نفتکشهای فرسوده در اطراف جزیره خارک و انتشار تصاویر ماهوارهای از لکههای نفتی گسترده در آبهای خلیج، نگرانیهای تازهای درباره خطر آلودگی عمدی و تخریب زیستمحیطی در منطقه ایجاد کرده است. گزارشهای اخیر فایننشالتایمز و تحلیل تصاویر ماهوارهای آژانس فضایی اروپا نشان میدهد که حکومت تهران در شرایط فشار شدید اقتصادی و محاصره دریایی آمریکا، به شیوههایی روی آورده که میتواند تهدیدی مستقیم برای محیط زیست و امنیت دریایی خلیج باشد.
جزیره خارک، مهمترین پایانه صادرات نفت حکومت تهران، اکنون به محل تجمع دهها نفتکش تبدیل شده است؛ نفتکشهایی که بسیاری از آنها فرسودهاند و برخی نیز سامانههای موقعیتیاب خود را خاموش کردهاند تا از رهگیری و تحریمهای بینالمللی فرار کنند. خاموش کردن سیستمهای شناسایی دریایی نه تنها قوانین بینالمللی کشتیرانی را نقض میکند، بلکه احتمال بروز برخورد، نشت نفت و فجایع زیستمحیطی را نیز به شدت افزایش میدهد.
تصاویر ماهوارهای منتشرشده از وجود لکههای نفتی در اطراف خارک، پرسشهای جدی درباره منبع این آلودگی ایجاد کرده است. کارشناسان محیط زیست هشدار میدهند که انباشت نفت در نفتکشهای فرسوده و توقف طولانیمدت آنها در آبهای خلیج، خطر نشت عمدی یا غیرعمدی نفت را افزایش میدهد. با این حال، بخشی از این آلودگیها میتواند جنبه سیاسی و امنیتی نیز داشته باشد.
حکومت تهران در شرایطی که تحت فشار شدید نظامی و اقتصادی قرار گرفته، ممکن است از بحران زیستمحیطی به عنوان ابزار فشار استفاده کند؛ ابزاری برای ایجاد ناامنی در مسیرهای دریایی، تهدید اقتصاد منطقه و ارسال این پیام که در صورت ادامه فشارها، کل خلیج میتواند وارد بحران شود.
خلیج یکی از حساسترین مناطق دریایی جهان از نظر زیستمحیطی و اقتصادی است. آلودگی گسترده نفتی در این منطقه میتواند حیات دریایی، صنعت ماهیگیری، آبشیرینکنها و اقتصاد کشورهای ساحلی را با آسیب جدی روبهرو کند. بسیاری از کشورهای عربی خلیج وابستگی مستقیم به آبشیرینکنهایی دارند که از آب خلیج تغذیه میشوند و هرگونه آلودگی گسترده نفتی میتواند زندگی میلیونها نفر را تحت تاثیر قرار دهد.
در همین حال، گزارشها نشان میدهد برخی نفتکشهای وابسته به حکومت تهران برای فرار از رهگیری، مسیرهای غیرمعمول و طولانی را انتخاب میکنند. حرکت مخفیانه نفتکشها، خاموش کردن سامانههای ردیابی و استفاده از ناوگان فرسوده، بخشی از شبکهای است که جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریمها ایجاد کرده است؛ شبکهای که اکنون نه تنها امنیت انرژی، بلکه محیط زیست منطقه را نیز تهدید میکند.
اگر نظارت بینالمللی بر وضعیت نفتکشهای مستقر در اطراف خارک افزایش نیابد، احتمال وقوع یک فاجعه بزرگ زیستمحیطی در خلیج دور از انتظار نخواهد بود. در شرایطی که تنشهای نظامی و اقتصادی در منطقه ادامه دارد، خطر تبدیل شدن خلیج به میدان جنگ زیستمحیطی بیش از هر زمان دیگری احساس میشود.
