گزارش نیویورکتایمز از مرگ مشکوک یک معترض؛ روایت خانواده از «اعدام پنهانی» علی رهبر
روزنامه نیویورکتایمز در گزارشی تکاندهنده به پرونده مرگ علی رهبر، معترض ۳۳ ساله ایرانی، پرداخته و روایت خانواده او را بازتاب داده است؛ روایتی که از «اعدام پنهانی» و مرگی خارج از هرگونه روند قضایی سخن میگوید و به گفته نهادهای حقوق بشری میتواند مصداق آشکار «قتل فراقضایی» باشد.
بر اساس این گزارش، علی رهبر همزمان با گسترش اعتراضات سراسری دیماه ناپدید شد. خانواده او میگویند تنها دو واقعیت برایشان قطعی است: او روز ۱۸ دیماه، هنگام حضور در اعتراضات مشهد، توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد و زنده بود؛ و حدود دو هفته بعد، بدون هیچ توضیح حقوقی یا قضایی، خبر مرگش به خانواده اعلام شد. به گفته نزدیکان، تنها تماس مقامها با آنان برای تحویل گرفتن پیکر علی رهبر بوده است؛ بدون احضار، بدون دادگاه و بدون امکان پیگیری حقوقی.
جزئیات مربوط به بازداشت، محل نگهداری و چگونگی مرگ این معترض جوان همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد. در همین راستا، مرکز حقوق بشر ایران اعلام کرده شواهدی در اختیار دارد که نشان میدهد علی رهبر نه در یک روند رسمی قضایی، بلکه در اثر شکنجه جان باخته است. این نهاد تأکید میکند پرونده او شباهتهای قابلتوجهی با موارد دیگری دارد که طی آن معترضان در بازداشت جان خود را از دست دادهاند.
در مقابل، رسانه میزان وابسته به دستگاه قضایی حکومت تهران، گزارشهای مربوط به بازداشت یا اعدام فردی با این نام را «جعلی» خوانده و مدعی شده است که علی رهبر نه بازداشت شده و نه اعدام شده است. با این حال، تناقض آشکار در روایت رسمی زمانی برجستهتر میشود که نام علی رهبر در فهرست نزدیک به سه هزار نفری دیده میشود که خود مقامهای حکومتی اعلام کردهاند در جریان اعتراضات کشته شدهاند؛ فهرستی که بدون هرگونه توضیح درباره علت و نحوه مرگ افراد منتشر شده است.
نیویورکتایمز در ادامه مینویسد مراسم خاکسپاری علی رهبر دوم بهمنماه، تحت نظارت شدید نیروهای امنیتی و با حضور محدود خانواده برگزار شد. به خانواده او دستور داده شد از برگزاری مراسم چهلم خودداری کنند. یکی از بستگان او که ساکن اروپا است، در گفتوگو با این روزنامه گفته است: «نه وکیلی وجود داشت، نه دادگاهی، نه حتی یک روند ظاهری. هیچ اتفاقی نیفتاد؛ فقط او را کشتند.»
علی رهبر مربی بدنسازی بود و در شبکههای اجتماعی به انتشار ویدیوهای ورزشی و شعر علاقه داشت. پس از انتشار خبر مرگش، کاربران بسیاری با گذاشتن قلبهای سیاه و پیامهای تسلیت در صفحه اینستاگرام او، یادش را گرامی داشتند؛ بهویژه زیر تصویری که جمله «اراده مثل عضله است؛ هرچه بیشتر از آن استفاده کنی، قویتر میشود» را به همراه داشت.
شایان ذکر است که پرونده علی رهبر تنها یک مورد فردی نیست، بلکه نمادی از بحران عمیق شفافیت و پاسخگویی در برخورد حکومت تهران با معترضان است. انکار رسمی، نبود روند قضایی روشن و فشار امنیتی بر خانوادهها، همگی تصویری از سیستمی ارائه میدهد که در آن جان معترضان خارج از چارچوب قانون گرفته میشود و روایت رسمی، جایگزین حقیقت میگردد. انتشار گزارش نیویورکتایمز بار دیگر این پرسش را در سطح افکار عمومی و نهادهای بینالمللی برجسته کرده است: سرنوشت واقعی بازداشتشدگان اعتراضات چیست و چه تعداد از آنان قربانی «مرگهای خاموش» در بازداشت شدهاند؟
