مارکو روبیو: آمریکا فقط از موضع قدرت درباره کنترل تسلیحات هستهای مذاکره میکند
با پایان رسمی پیمان «نیو استارت»، یکی از مهمترین ستونهای کنترل تسلیحات هستهای در دوران پس از جنگ سرد فرو ریخت؛ اما واشنگتن این تحول را نه عقبنشینی، بلکه آغاز «عصری جدید» در راهبرد بازدارندگی و دیپلماسی هستهای معرفی میکند. مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، در یادداشتی تحلیلی با عنوان «عصر جدید کنترل تسلیحات هستهای» تأکید کرده است که آمریکا همچنان مذاکره را ترجیح میدهد، اما همیشه از موضع قدرت وارد گفتوگو خواهد شد.
روبیو با یادآوری تجربه پیچیده مذاکرات هستهای میان آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی در دوران جنگ سرد، خاطرنشان میکند که آن توافقها—با وجود بیاعتمادی عمیق میان طرفین—در نهایت امنیت ایالات متحده را افزایش دادند. با این حال، به گفته او، پایان «نیو استارت» نتیجه انتخاب واشنگتن برای خروج از کنترل تسلیحات نیست، بلکه پیامد مستقیم نقض مکرر و توقف اجرای این پیمان از سوی روسیه در سال ۲۰۲۳ است.
از نگاه وزیر خارجه آمریکا، ادامه پایبندی یکجانبه به پیمانی که طرف مقابل آن را کنار گذاشته، نهتنها منطقی نیست، بلکه امنیت ملی ایالات متحده را تضعیف میکند. روبیو تصریح میکند که جهان امروز با واقعیتی متفاوت روبهروست: آمریکا دیگر تنها با یک قدرت هستهای رقیب مواجه نیست، بلکه چین بهعنوان دومین بازیگر در حال صعود، معادلات پیشین کنترل تسلیحات را برهم زده است.
بر اساس آمار ارائهشده در این یادداشت، چین از سال ۲۰۲۰ تاکنون تعداد کلاهکهای هستهای خود را از حدود ۲۰۰ به بیش از ۶۰۰ رسانده و در مسیر دستیابی به بیش از ۱۰۰۰ کلاهک تا سال ۲۰۳۰ قرار دارد؛ روندی که به گفته روبیو، با حمایت مستقیم یا غیرمستقیم روسیه انجام میشود. از این منظر، هر توافقی که توسعه زرادخانه هستهای چین را نادیده بگیرد، از دید واشنگتن فاقد اعتبار راهبردی است.
روبیو بارها به مواضع دونالد ترامپ اشاره میکند و مینویسد که رئیسجمهور آمریکا بهطور شفاف اعلام کرده است هر توافق آینده در حوزه کنترل تسلیحات هستهای باید چندجانبه باشد و هر دو رقیب اصلی—روسیه و چین—را در بر بگیرد. به همین چارچوب، دعوت آمریکا به مذاکرات چندجانبه در ژنو را باید تلاشی برای بازتعریف قواعد بازی دانست.
وزیر خارجه آمریکا سه اصل کلیدی این رویکرد جدید را چنین برمیشمارد:
نخست، پایان دادن به انحصار دوجانبه آمریکا–روسیه در کنترل تسلیحات؛ دوم، خودداری از پذیرش توافقهایی که چشم بر عدمپایبندی طرف مقابل میبندند؛ و سوم، حفظ و تقویت بازدارندگی هستهای آمریکا همزمان با تلاش برای کاهش واقعی تهدید اتمی.
پیام اصلی روبیو روشن است: واشنگتن آماده مذاکره است، اما نه از موضع ضعف. او هشدار میدهد که روسیه و چین نباید انتظار داشته باشند آمریکا در برابر گسترش زرادخانههای هستهای آنها دست روی دست بگذارد. در عین حال، تأکید میکند که هدف نهایی دولت آمریکا—مطابق با خواست ترامپ—حرکت بهسوی جهانی با تعداد کمتری از سلاحهای هستهای است، نه مسابقهای بیپایان در تسلیحات اتمی.
گفتنی است یادداشت روبیو را میتوان نقشه راه جدید سیاست هستهای آمریکا دانست؛ راهبردی که تلاش میکند میان بازدارندگی سخت و دیپلماسی کنترلشده توازن برقرار کند. ژنو، بهگفته او، تنها نقطه آغاز این مسیر دشوار است؛ مسیری که اگرچه زمانبر خواهد بود، اما از دید واشنگتن، ارزش پیگیری دارد—حتی اگر رسیدن به توافق، سختترین بخش آن باشد.
