پنهانسازی فهرست دنبالکنندگان؛ اقدام امنیتی اینستاگرام برای کاربران جغرافیای ایران
در روزهای اخیر، شرکت «متا» مالک شبکه اجتماعی اینستاگرام، در اقدامی کمسابقه و با رویکردی امنیتی، نمایش فهرست دنبالکنندگان و دنبالشوندگان برخی حسابهای کاربری مرتبط با جغرافیای ایران را مخفی کرده است؛ اقدامی که بهطور مشخص با هدف کاهش خطر شناسایی و سرکوب کاربران انجام شده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، این محدودیت برای حسابهایی اعمال شده که محل فعالیت یا سکونت صاحبان آنها از سوی اینستاگرام «ایران» تشخیص داده میشود. هرچند متا تاکنون توضیح رسمی و علنی درباره جزئیات این تصمیم ارائه نکرده، اما تحلیلگران این اقدام را پاسخی مستقیم به افزایش تهدید، بازداشت و فشارهای امنیتی علیه کاربران شبکههای اجتماعی در جغرافیای ایران ارزیابی میکنند.
در سالهای اخیر، بهویژه همزمان با خیزشهای مردمی، حکومت تهران از شبکههای اجتماعی نه بهعنوان ابزار ارتباطی، بلکه بهعنوان میدان شناسایی، پروندهسازی و سرکوب استفاده کرده است. نهادهای امنیتی با رصد فهرست دنبالکنندگان، ارتباطات کاربران را استخراج کرده و از این دادهها برای احضار، بازداشت و اعمال فشار استفاده کردهاند؛ روندی که بارها توسط فعالان مدنی و حقوق بشری افشا شده است.
مخفیسازی فهرست دنبالکنندگان را میتوان تلاشی از سوی متا برای کاهش قابلیتهای نظارتی حکومت تهران دانست؛ تلاشی که نشان میدهد شدت سرکوب دیجیتال به مرحلهای رسیده که حتی شرکتهای بزرگ فناوری نیز ناچار به مداخله امنیتی شدهاند. این اقدام بهویژه برای روزنامهنگاران، فعالان مدنی و کاربران معترض در اهواز، بلوچستان، کوردستان و دیگر مناطق تحت فشار، اهمیتی حیاتی دارد.
با این حال، برخی ناظران هشدار میدهند که این تصمیم، هرچند گامی مثبت در جهت حفاظت از کاربران است، اما بهتنهایی نمیتواند مانع از سرکوب سیستماتیک حکومت تهران شود؛ چراکه ابزارهای شنود، نفوذ، اعترافگیری اجباری و کنترل اینترنت همچنان در اختیار نهادهای امنیتی قرار دارد.
در مجموع، اقدام اخیر اینستاگرام را باید نشانهای روشن از بهرسمیت شناختن خطر جدی برای کاربران جغرافیای ایران دانست؛ خطری که نه از سوی جامعه، بلکه مستقیماً از سیاستهای سرکوبگرانه و رصدگرایانه حکومت تهران سرچشمه میگیرد و فضای دیجیتال را نیز به یکی از میدانهای اصلی تقابل مردم و قدرت حاکم تبدیل کرده است.
